Mėrgimi, ky burg i madh!...

 

Shkruan: Fadil Shyti

 

“Unė jam hi, aty, ku dikur isha zjarr” (Bajroni).

 

(Letėr shokut  Arianit, i dėnuar sikur unė, nga jeta mizore, -me burgun -mėrgim! )

I nderuar atdhetar, Arianit!

 

-Mė freskove mė kėto ide gjeniale, tė poetit dhe mikut tonė tė madh, Bajronit dhe njėkohėsisht mė mallėngjeve shumė, -sepse; vėrtetė, kėtej nė mėrgim, - ne, atdhetarėt,  jemi hiret, -kurse, nė atdhe, ishim zjarret!...

-Por, ja kėshtu e paska jeta luftė, or vėlla; -tė tjera qenkan dėshirat, objektivat, pėrpjekjet, e, nė tė tjera rrugė po na detyron, po na shtrėngon  tė “gjallėrojmė”, timoni i jetės mizore!...

Vėllai ynė poet, Zeqir Duraku, kėndon idhshėm dhe tmerrėsisht, klithė i revoltuar nė vargjet e tij melankolike:

"I zi, i zi, i zi, -s“ka mė i zi se mėrgimi"!...

Epo, dikush thotė, se, -mė i zi ėshtė burgu!

Jo! Jo! Jo!

 -Burgu, e ka njė pėrcaktim kohe (e , ndofta edhe ajo kohė nuk tė ngulfat , pra, nuk realizohet, sepse, ngjanė qė, njerėzit dalin edhe para kohe nga burgjet, pėr rrethana tė ndryshme...), por, mėrgimi, nuk ka pėrcaktim kohe, dhe, pėr mė tepėr, nuk ka pėrkushtim askush pėr ne, -tė burgosurit e burgut tė madh -mėrgim!

Pastaj, nė burg je i dėnuar vetėm personalisht, kurse, kėtej, larg atdheut, jemi familjarisht tė burgosur!...

Kėtej, jemi seriozisht, tmerrėsisht, tė rrezikuar tė “pėrparojmė” drejt asimilimit!

Ne, po na ndjekė fati i shumė paraardhėsve tanė, kudo nėpėr botė

si: shqiptarėt nė Turqi, Itali, Egjipt, Siri, etj.

 

Me kėtė mėrgim-ziun , rėndė po na dėmtohet qenia jonė pellazgo- Iliriane-arbėrore - shqiptare!

Sikur tė ishim bashkė dhe me trojet tona etnike tė bashkuara, prej 92.000 km (katrore) ; ne; sot, do tė kishim njė shtet i fortė, me hiē mė pak se, njėzetė milionė banorė!

 

Kurse, -kėshtu siē  jemi tani, pėrditė si hienat po na sulmojnė armiqtė dhe miqtė e tyre nėpėr botė me teori tė reja “moderne” : tani,  ata dhe shqipfolėsit  tanė tė shitur kokė e kėmbė pėr interesa tė tyre personale;  po duan edhe tė na tjetėrsojnė me komb tė ri "kosovar"....nuk ka mė ndjellje zie mė tė madhe nė historinė  tonė “moderne”....

Po duan deh tė na tjetėrsojnė me njė flamur pėrēarės, qė gjithēka mund tė pasqyrojė, por kurrė dhe me asgjė, identitetin tonė, shqiptar!

 

Po, a nuk ėshtė kjo histori zvarranikėsh, tmerri i tmerreve; kur njė kombi i cenohet gjuha dhe flamuri!

-Por, kėtė, disa hallemėdhenj dhe  pėr mė keq; disa trutharė, madje, nuk e dinė!

Shumė,  shkurtpamės kujtojnė, qė ne, "po flemė nė dafina”!...

 

Se, kėtej nė vendet e huaja mike apo armike, gjithēka po rrjedhė vetėm, “mjaltė e sheqer”!

Ne, -vėrtetė, kujtojnė disa se, po bėjmė jetė mondane, jetė moderne, por, ata/ato, nuk dinė qė nė fakt , -ne po bėjmė njė jetė prej tė robėruarish!

 

Po, a nuk i kryejmė ne, punėt mė tė rėnda dhe jashtė profesioneve tona, qė i kishim, nė vendet ku jetojmė?!

Merre me mend sa tragjike ėshtė fakti, kur, njė intelektual me diplomė profesori apo doktori tė shkencave, detyrohet tė punojė , p.sh nė Amerikė, si sharraxhi, ose njė shok i tij detyrohet tė punojė elektricist i thjeshtė apo saldues, apo, kur njė ish- mjeke nė atdhe, detyrohet, tė punojė si pastruese, p.sh, nė Suedi?!

Kėto ditė e lexova nė shtyp njė shkrim qė, vėrtetė mė la pėrshtypje, titulli qe pa ekuivok:“Vendet e pasura po ua marrin trurin, (inteligjencėn), vendeve tė varfra”!

 

Ndėrsa, aty, sqarohej fort mirė kjo dukuri e rėndė, pėr vendet e pazhvilluara!

Ndėrsa, unė kėtė titull, do ta deshifroja kėshtu:

“Vendet e lira, po ua marrin trurin, (inteligjencėn), vendeve tė robėruara”!

Them kėshtu, sepse, -jo rrallėherė mė ka ngjarė tė takojė nė punėn time, punėtorė krahu, qė nė vendet e tyre, kishin qenė profesorė, mjekė, inxhinierė, e me tė tjera kualifikime tė larta shkencore!...

Shqetėson fakti, qė edhe nė sferėn  punėsimit, bėhen diskriminime dhe  segregacione tė mėdha,kudo, ndaj tė huajve; p.sh, nė Suedi, kam lexuar nė shtyp se mbi 3000 mjekė tė huaj, janė larguar nga ky shtet, pėr tė kėrkuar punė gjetiu, kanė ikur nė Amerikė, pėr tė kėrkuar punė!

 

Pėrkundėr, se kishin diploma dhe pėrvojė pune, nuk pranoheshin dot nė fushėn e mjekėsisė.

Pra, detyrimi me punė nė burgun-mėrgim: tė kujton kohėn kur dhe, nė burg, tė burgosurit/at, detyrohen tė punojnė punė tė tjera, jashtė profesioneve tė tyre!

Pėr punėt me detyrim qė ngjajnė nė burg- mėrgim: kujtoj kėtu, simbolin e rezistencės sonė kombėtare, shkrimtarin,  Adem Demaēin, kur, nė burgjet serbe, detyrohej tė punonte nė njė ofiēinė pėr mprehjen e lapsave dhe punė tė tjera, atje nė Mitrovicėn e Sremit!

 

Kujtoj, gjithashtu dhe politikologun e madh, vazhduesin dhe  ideatorin e madh tė ribashkimit kombėtar, akademik, Ukshin Hotin, kur, nė burgjet serbe, detyrohej tė punonte si rrobaqepės; dhe, atje “i maste” rrugėt me penjtė dhe pjesėt e kėmishėve, nė makinėn qepėse, se, sa km, qojnė nga Prishtina nė Nish apo nė Washindon! Dhe, shembuj tė tillė kemi tė panumėrt!

-Po, a nuk jemi ne, nė ēdo hap tė pėrgjuar dhe tė pėrbuzur dhe tė fyer nga vendasit me ide pro-fashiste?!

-A nuk po vriten kudo nėpėr botė, pa pikė mėshire dhe shumė herė dhe , pa shkaqe tė arsyeshme, tė rinj dhe a nuk po keqpėrdoren si mos mė keq, tė rejat refugjate?!

 

Shembullin mė tė qartė dhe mė tė keq, e kemi fqinjin tonė jugor, Greqinė e cila e privilegjuar nga faktori evropian i asimiloi me dhunė shqiptarėt e besimit ortodoks, kurse ata tė besimit myslimanė i zhduku e i depėrtoi nė Turqi, Shqipėri e gjetiu; ....shpėtoi kush shpėtoi...kjo me bekimin e shteteve "demokratike" evropiane... ..dhe tė dėnuar pėr t'u asimiluar! Ndėrsa, Italia, aspak nuk mbetet prapa saj, nga sulmet e egra qė i ka bėrė dhe po i bėn, kundėr shqiptarėve mėrgimtarė. Kujtoj kėtu, tragjedinė e Vlorės , kur me anijen luftarake “Sibila” u vranė afėrsisht, 100 shqiptarė, qė ia mėsynė detit kobzi, drejt njė shteti me njė polici dhe ushtri tė pabesė , atėbotė, tė drejtuar prej xhelatėsh.!...

 

Thonė or vėlla, Arianit, se : “gjaku nuk bėhet ujė” -por, gjaku shqiptar as sot e mot, nuk u shpagua nga shovinistėt e fashistėt e rinj italianė , sot e mot- ata, qė e kryen atė vrasje makabėr nuk e morėn kurrė dėnimin e merituar!

Po a tė kujtohet or vėlla , pastaj, qė;  sa e sa tė rinj po vriten pa hezitim nga policia greke dhe sulmuesit rrugaēė, shovinistė  dhe, ata kurrė deri sot nuk po dalin madje as para gjyqeve, -tragjedi tė tilla kanė ngjarė veē nė kohėrat e tmerrshme tė ekspansioneve  dhe tė dyndjeve tė mėdha, bizantine-romake! Se ē“mu kujtua tani ajo nxitje e zezė italiane: dikur , italianėt me prirje neofashiste thoshin: “nėse e shihni njė arbėresh dhe njė ujk nė rrugė, arbėreshin vrajeni e ujkun, jo!

Si duket , tani kjo strategji ogurzezė, po zbatohet mbi shqiptarėt, nga lindja nė perėndim, dhe, pa ngurrim!

 ...Dikur, na trajtonin si ”njerėz me bishta”, si “popull i egėr”, qė duhet ē’ farosur, ...e, tani, popull qė Ballkani dhe Evropa dhe mė gjerė, duhet tė bėjnė eksperimente “hibride” , sikur qė bėhen ndaj shtazėve dhe bimėve – kur, na servilen ide tė “biologėve”,  pėr njė komb multietnik, pa ēka, se Kosova qenka me mbi 98% e banuar me shqiptarė?!

Po, a ka shembull mė injorues ndaj njė kombi, dhe mė  i keq se ky;  nė botė?!...

 

Kėto janė tė mirat dhe “shpėrblimet”, qė , po na i dhuron dhe po na i njeh “demokracia” evropiane, me zbulimin epokal tė edhe  kėtij shekulli mizor, me Paketėn e  Ahtisarit, nė cilėn i ka themelet , Kushtetuta  e “pavarėsisė dhe sovraniteti “ i Kosovės. Me “ zbulimin” e Kushtetutės ahtisariane, pėr atė qė e sfiduam : shfarosjen dhe asimilimin, qė na bėheshin nga fqinjėt sllavo-grekė, me civilizimin euro- ortodoks!

 

Kur jemi kėtu im vėlla ideali, Arianit!

Shtroj pyetjen pėr tė gjithė politikanėt e Kosovės, pozitė dhe opozitė:

Pse, ju or, z. “mendjendritur”,  nuk e themeluat njė Kushtetutė , e bazuar mbi PROJEKTPROGRAMET E STRATEGJIVE GJITHĖKOMBĖTARE, e  jetėgjate, qė vlojnė ndėr shekuj, nė damarėt  dhe mendjet e ndritura tė shqiptarėve, si ato:    Lidhjes sė Prizrenit, (L.SH.P), tė Konferencės tė Bujanit, nė projektet e L.B.R.SH-sė,  tė F.B.K.SH-sė, apo, nė projekt-udhė-rrėfimin e ri, pėr ardhmėrinė gjithėkombėtare, tė Lėvizjes Vetėvendosje, e cilat, bazohet nė tė drejtėn e VETĖVENDOSJES, sė popullit tonė,  dhe, angazhohen, pėr RIBASHKIMIN E TIJ NĖ NJĖ SHTET KOMBĖTAR?!

E ritheksoj faktin qė: hiē mė mirė gjendja nuk qėndron kėtej pėrtej deteve nė shtetet perėndimore; ku, edhe pse,  shtete me tradita tė madha demokratike, pėr mė tepėr se 200 vjeēare, ēdo ditė e mė shumė, ato, po rrėshqasin nė akullnajat siberiane, tė nxitjes sė urrejtjeve ndaj tė huajve, madje, nė Danimarkė tė rinj flokėgjatė, pa hezitim netėve tė vona, kudo dhe pamėshirė, i vrasin tė huajt, vetėm pse ata janė me ngjyrė!!! Ata, tė sėmurė rėndė, nga ksenofobia, -madje, kanė dalė me sloganin e zi: "nė ēdo fundjavė- mbrėmje, vikendi), do tė vrasim nga njė tė huaj"!

Mjerisht, jo rrallėherė, kjo thirrje fataliste pėr jetė njerėzish , po zbatohet!...

 

Ne, po lexojmė nė shtyp dhe dimė, X raste, kur janė vrarė tė huajt e pafajshėm dhe kurrė deri tani, askush nuk ka shkuar nė pėrgjegjėsi morale as penale!

 

Dhe, kjo ka ngjarė; jo pse nė kėto vende nuk sundon ligji, jo pse nė kėto vende nuk mund tė gjenden kriminelėt, por, pėr fat tė keq; nė kėto vende ka hyrė ksenofobia  mbėshtjellė me idetė fashiste, kudo nė instancat shtetėrore , ka elementė reaksionarė qė nuk i ndjekin aspak “tė rinjtė e mitur, kinse, tė llastuar”!...

Pa harruar kėtu tė theksoj faktin, qė: shpesh ka pasur dhe ka reagime tė njerėzve pėrparimtarė dhe nga kėto shtete dhe nga organizata tė tyre qė i kanė tė qarta dhe tė pastra si loti situatat e rėnda qė po kalojnė vendet e robėruara dhe tė kolonizuara , tė cilat si pasojė kėsaj situate, po ngjajnė episodet masive tė popujve!

Fjala vjen, vetėm nga Iraku, nė Suedi, kanė emigruar hiē mė pak se

 60 .000 refugjatė!

 

Kėtu, suedezėt pyesin: “a mos jemi ne fajtorė qė Amerika nxitė luftėra nė lindje dhe ne pastaj detyrohemi tė ballafaqohemi me fluskun e madh tė refugjatėve”?!- dhe, kėtė, e thonė, madje, hapur dhe me shumė revoltė!

Krimet qė po bėhen mbi shqiptarėt mėrgimtarė ( e, nė veēanti ) nga vendet fqinje, janė tė tmerrshme!

-Kjo, ėshtė njėra ana e zezė e medaljes; po , ana tjetėr ėshtė se: -kurrė deri sot qeveria shqiptare nuk protestoi ashpėr, as nuk i mori masat pėr mbrojtjen e qytetarėve tė vet, ndaj atyre qė sa herė ka zgjedhje nė atdheun e tyre, udhėtojnė me kilometra tė tėrė pėr t“i votuar udhėheqėsit e tyre tė preferuar, “demokratė”!...

 

Mirėpo, pushtetarėt e sotėm, nuk interesohen pėr qytetarėt e tyre fatkeq; prej atyre i vjelin qindra e miliona lekė dhe natyrisht, duke bėrė kėtė po kontribuojnė fuqishėm, pėr ngritjen e ekonomisė shtetėrore dhe gjithėkombėtare!

-Dhe, fundi i fundit, kėta mosmirėnjohės, nuk po kujdesen pėr ata, qė, kurdoherė dhe kudo nga ishin, e dhanė djersėn dhe gjakun pėr ta bėrė Shqipėrinė Natyrale; tė lirė, tė pėrparuar dhe tė ribashkuar- pra, bukėshkalėt nuk po interesohen, pėr pjesėt e trupit tė atdheut!!!

 

-Nė Kosovėn “e pavarur dhe sovrane” –ku, sot  veprojnė tė lira bandat gjakatare serbe, duke i djegur doganat kufitare dhe duke ngritur flamuj tė Serbisė, e kryqe sllave nėpėr kodra, pėr t“i provokuar rėndė shqiptarėt, ėshtė e formuar, Ministria pėr Kthim, e cila, gjatė kėtyre viteve tė pasluftės,  i ka kthyer qindra familje serbėsh ardhacakė , ish-kolonistė nė Kosovė, por, njė Ministri pėr Kthim , ende nuk ėshtė formuar dhe, pėr ata qindra e miliona shqiptarėsh, qė emigruan nga dhuna dhe terrori serbė, qė pėr mė tepėr se njė shekull?!!!

Prandaj, asnjė familje shqiptare, deri sot, nuk ėshtė kthyer nga mėrgimi, me ndihmėn e qeverive qė shkojnė e vinė si stinėt e viteve !...

 

Por, pa bėrė ndryshime pozitive, nė tė mirė tė shqiptarėve, mėrgimtarė!

-Nga kjo del pyetja-klithmė: vallė, ku ėshtė drejtėsia pėr njė komb tė lashtė dhe tė ri, si yni?!
A  paska gjė mė tė tmerrshme se, kur kjo drejtėsi shkelet ēdo ditė, madje , nga vetė pushtetarėt shqiptarė!

Pse, kėtė nuk e bėjnė “pushtetarėt tanė”; nuk duan apo janė  tė hendikepuar dhe tė nėnshtruar nga qarqe tė huaja “mike”?!

-Nga ato qarqe tė cilat nėn rrogoz po ua bėjnė si mos mė keq, greminat Kosovės dhe viseve tė tjera shqiptare!

Ne, si shkak dhe pasojė tė pushteteve dhe tė regjimeve tė jashtme dhe tė brendshme kriminale dhe korrupsioniste e fataliste, -jemi duke hequr tė zitė e ullirit!

 

-Them kėshtu, pėr faktin qė: as pas kaq vitesh “tė pavarėsisė dhe sovranitetit” tė Kosovės, ne, mėrgimtarėt, nuk po i pėrjetojmė, gėzimet dhe hidhėrimet, natyrshėm nė atdhe?!

Jo! Ne, ato, nuk mundemi t“i pėrjetojmė tej-skajshmėrisht, as ngrohtė, as ftohtė!...

Ne, vetėm i ndiejmė ato, por, sa keq, qė nuk i shijojmė!...

Ato, janė frytet e shpirtit, ato, neve po na mungojnė nėpėr vitet -shekuj!

-Njė trupi, kur shpirtit  tė tij i mungojnė , dielli dhe vitaminat,-si mund tė jetė i shėndetshėm?!

Po, a nuk i dėnonin dikur regjimet kriminale, tė perandorive tė mėdha, njerėzit atdhetarė me internime?!

-Po, si mos tė konstatojmė qė:  a nuk janė dhe, kėto regjime kriminale, dhe fatale qė popujt po i shfrytėzojnė dhe pastaj, po i dėnojnė me rrugė-mėrgime, me rrugė pakrye?!...

I nderuar shok ideali, Arianit!

 

U zgjata ca, me kėtė letėr, por, mė lejo , nė fund, tė pėrkujtojė dhe njė poezi qė e shkrova nė vitin 1993, i rėnduar keq, nga malli pėr Shqipėrinė dhe kur nė familjen time, e kishim njė gėzim, ndėrsa, unė me familjen time tė ngushtė, nuk kishim mundėsi tė shkonim atje!...

...Nga shpirti im i trazuar, shpėrtheu, si rėnkim mali dhe gjėmim deti, poezia:

               LARG DHE AFĖR!

 

Atje, nė vendin e dashur, nė atdhe,

Gėzimet as hidhėrimet, nuk i pėrjetojmė,

Jemi bėrė si robotė, njerėzit, mė fatkeq;

Tė mbetur, nėpėr botė!...

 

Suedi, Mė 14.02.2009