Pieter Feithi dhe 40 hajdutët

Shkruan: Albin Kurti

A duhet të mbahen zgjedhjet e reja parlamentare në këtë vit? Kosova është një vend ku përgjigjet vijnë para pyetjeve, sepse vendimet vijnë para debatit. Javier Solana dhe Pieter Feith u takuan, biseduan dhe vendosën. Pozita dhe opozita, politikanë e analistë, e kallën më pas debatin. Për një çështje tashmë të kallur. Diçka ngjashëm sikurse në burg: drejtori i burgut ose gardianët e marrin ndonjë vendim e mandej të burgosurit e diskutojnë atë.

Vendimet kryesore politike në Kosovë nuk janë punë ligji. Institucionet e Kosovës së pavarur e kanë pranuar një instancë politike që është mbi ato vetë dhe mbi ligjin. Kjo instancë politike e ka vënë e para nënshkrimin në Kushtetutën e Republikës së Kosovës; kjo instancë politike e interpreton Planin e Ahtisaarit që ndodhet brenda Kushtetuës por edhe sipër saj; kjo instancë politike vendos se kur, si dhe çka është e rëndësishme në Kosovë e për Kosovën. Kjo instancë politike është Pieter Feith-i. Lexojeni Aneksin IX të Planit të Ahtisaarit, që e përkufizon Përfaqësuesin Civil Ndërkombëtar me pushtet të pakufishëm. Po, Pieter Feithi i jep llogari Grupit Drejtues Ndërkombëtar, i cili e ka emëruar, por i cili kryesohet nga vetë Pieter Feith-i. Kush nuk do që ta shohë diktatorin në dokument, ai doemos do t’i përvijohet mandej te pasojat. Në anën tjetër, po ky Pieter Feith-i është edhe Përfaqësues Special i BE-së në Kosovë, pra njeriu i Javier Solana-s në Kosovë: Brukseli neve na shikon veçse përmes politikës së tij të jashtme dhe të sigurisë. Sëkëndejmi, Pieter Feith-i e përfaqëson veten e tij dhe Solana-n në Kosovë, në vendin e porsapavarësuar, ku ai e ka fjalën e fundit për çdo gjë, çdo herë. Fjalën e fundit e ka nominalisht, ndërsa realisht e ka edhe fjalën e parë: krerët e institucioneve të Kosovës e dëgjojnë ose e prashikojnë fjalën e parë të Pieter Feith-it, dhe mandej i përshtaten asaj, në mënyrë që ai të mos ketë fare nevojë të flasë në fund. Ose, të flasë në fund për t’u pajtuar publikisht me kryeministrin a presidentin pasi që këta paraprakisht janë pajtuar privatisht me të. Ajo që publikohet se po ngjet, në fakt, ka kahje të kundërt me atë që tashmë ka ngjarë.

Në takimin e tij me Solana-n, Pieter Feith-i e përfaqësoi veten dhe vetë Javier Solana-n. Ai u takua me veten dhe me Solana-n. Të ‘tre’ këta aty u morën vesh që s’duhet të ketë zgjedhje parlamentare sivjet në Kosovë, por vetëm në vitin 2011. A do të ndryshojë ky vendim i tyre? Sërish varet prej tyre. Meqenëse ata nuk na japin llogari neve, nuk mundemi as t’i lidhim për fjalën e tyre. Deklarata e tyre vlen vetëm deri në deklaratën e tyre të ardhshme. Institucionet e Kosovës dhe partitë politike janë plotësisht në mëshirën e arbitraritetit të Pieter Feith-it, që konsultohet me vetveten dhe me Solana-n. Prandaj, për një vendim të rëndësishëm politik në Kosovë, të provosh të argumentosh përmes ligjit dhe neneve të tij, do të thotë ta kesh keqkuptuar tërë sistemin politik e juridik në Kosovë. Nuk është problemi themelor se çka sistemi bën, por se si sistemi është; nuk është problemi te funksioni i sistemit por, para së gjithash, te qenia e tij. Ajo se çka sistemi bën është simptomë e asaj se si sistemi është. Kosova nuk është sovrane dhe në Kosovë nuk ka demokraci. Në Kosovë ka të drejta për pakicat por jo edhe sundim të shumicës. Në Kosovë ka institucione ku njerëzit zgjedhën me vota por ka edhe autoritet suprem të pazgjedhur mbi to. Prandaj, të thirresh në procedura demokratike brenda një sistemi jodemokratik, do të thotë të mos e kuptosh se ku ndodhesh objektivisht ose të ndodhesh subjektivisht aty ku nuk je: ose nuk po e kupton realitetin, ose po e aktron normalitetin; ose je në ëndërr, ose në teatër. Nëse e pranon Pieter Feith-in, atëherë e ke pranuar hoxhën dhe priftin, mbretin dhe filozofin, i ke pranuar të gjitha këto në një person të vetëm, që e ka emrin Pieter Feith. Këtë gjë e kanë bërë institucionet e Kosovës dhe të gjitha partitë politike parlamentare. Kundërshtimet e tyre tash janë ankesa naive që vetëm sa e përforcojnë vendimin. Në anën tjetër, analistët e Hashim Thaçit, e paraqesin edhe Thaçin si viktimë, duke thënë që ai do të fitonte sërish në rast të zgjedhjeve, dhe do ta përforconte pushtetin. Hashim Thaçi jo vetëm që s’mendon aq larg, por ai as që mund të mendojë aq larg. Si agjent i neoliberalizmit, ai është tërësisht i zënë me privatizimin e ndërmarrjeve të mëdha, që të tjerët ia kanë caktuar si mision për dy vitet e ardhshme. Thaçi e ka hall se si t’i shesë sa më shumë, sa më shpejt dhe sa më lirë KEK-un, Trepçën, Aeroportin dhe PTK-në. Për më tepër, procesi i privatizimit ka treguar se pikërisht me atë rast, përfitimi për qeveritarët është më i madhi. Sa më lirë që kryeministri a ministri e shet pasurinë e Kosovës, aq më shumë para i mbesin atij.

Megjithatë, te kjo çështja e zgjedhjeve, një pyetje mbetet legjitime. Pse Feith-i dhe Solana vendosën që s’do të ketë zgjedhje parlamentare në këtë vit? Një motiv sigurisht që është shpëtimi i LDK-së dhe i figurës së Fatmir Sejdiut, i cili, sikurse Pieter Feith-i, i mban dy poste. Që prej tre vjetësh LDK-ja është në rënie të vazhdueshme. Pas zgjedhjeve të reja LDK-së vështirë se do t’i gjendeshin copat. Mirëpo, ka një motiv tjetër edhe më të rëndësishëm që e përcaktoi vendimin për mosmbajtjen e zgjedhjeve. Sundimi ndërkombëtar në Kosovë bazohet në paradigmën e stabilitetit. Ata nuk janë këtu për hir të demokracisë, lirisë a zhvillimit, por për hir të ruajtjes së stabilitetit. Çdo gjë në Kosovë ata e vlerësojnë varësisht se sa i kontribuon stabilitetit, pra sa i kontribuon mirëmbajtjes së rendit dhe marrëdhënieve ekzistuese. Zgjedhjet i përdorin atëherë kur duan ta shmangin vëmendjen nga thellimi i krizës që çon drejt shpërthimit të saj, dhe për ta parandaluar atë shpërthim. Kështu patën vepruar edhe me zgjedhjet e 17 nëntorit 2007: në kohën kur u shty pavarësia për vitin e ardhshëm, në mënyrë që ta zbrapsnin revoltën e njerëzve, i shpallën zgjedhjet e reja, dhe në vend të demonstratave kishim karnavalin e tubimeve parazgjedhore dhe sfilatën e politikënve që garonin. Zgjedhjet e ardhshme në Kosovë nuk është e thënë se do të mbahen në vitin 2011. Ato mund të mbahen më herët ose më vonë, varësisht kur do të jetë i rrezikuar stabiliteti. Pieter Feith-i e vlerësoi gjendjen aktuale në Kosovë si të qetë dhe stabile, andaj ai nuk preferon që tash ta djegë kartën e zgjedhjeve. Zgjedhjet do të mbahen vetëm atëherë kur potenciali për destabilizim të rritet, e jo kur ndonjë zyrtari të lartë ndërkombëtar t’i thyhet zemra përderisa dëgjon argumentet me gjuhën mbresëlënëse juridike të ndonjë politikani a analisti kosovar për mbajtjen e zgjedhjeve. Zgjedhje në Kosovë do të mund të kishte vetëm në një rast: po të kishte potencial për shpërthimin e krizës. Menaxhuesit e krizës nuk janë këtu për ta eliminuar krizën, por për ta menaxhuar atë: krejt çfarë ata duan është të mos shpërthejë kriza.

Se debati i tanishëm posteriori për mbajtjen e zgjedhjeve nuk konsiston te parimet por te interesat, e dëshmon edhe fakti që shumicës dërrmuese të debatuesve të sotëm nuk iu pengonte aq që në Kuvend s’pati diskutim për flamurin e himnin e Kosovës, për Kushtetutën e për Planin 6-Pikësh, për veriun e Kosovës e Luginën e Preshevës, nuk iu pengonte se si merreshin vendimet për këto çështje, por ja që tash iu pengon që s’do të ketë zgjedhje të reja parlamentare. Vetëm te zgjedhjet e kanë mendjen, sepse vetëm te karriget dhe buxheti e kanë mendjen. Në Kosovë, pozita dhe opozita, më duken sikurse hajnat në burg (burg politik, jo fizik) – ka hajna të kënaqur dhe hajna të pakënaqur. Që të gjithë janë në burg, porse disa kanë më shumë para dhe kanë luks edhe në burg. Përjashtimet janë individë, jo grupe. Në këtë situatë, Pieter Feith-i na del si Ali Baba, kurse shpallja e pavarësisë si një lloj intermezzo-je. Shpallja e pavarësisë po përfundon sikur ajo reklama që ta ndërpren filmin në gjysmë: pas reklamës së shkurtër, filmi i njëjtë vazhdon aty ku ka mbetur.