FLAMURI

Shkruan: Rrustem Mustafa-Remi

Njëri nga simbolet më të fuqishëm të identitetit të një shteti dhe të një kombi është flamuri. Në të pleksen ndjenjat më sublime të njeriut. Flamuri ndikon jo vetëm në rritjen e moralit të një populli, por edhe luan rol të pazëvendësueshëm bashkues. Kur brenda një populli molisen faktorët që krijojnë kohezion në shoqëri, flamuri mbetet bastioni i fundit i unitetit dhe identitetit të një kombi. Prandaj, duhet me përgjegjësi dhe kujdes maksimal të analizohet çështja e flamurit, që do të hapet detyrimisht pas vendosjes për statusin përfundimtar të Kosovës. Kjo çështje, hapet për shkak se u kufizua e drejta e qytetarëve të Kosovës, që në referendum lirshëm të vendosin për fatin e Kosovës. Pas shumë trysnive u krijua një bindje, tashmë e palëkundshme, që Kosova nuk mund t’i bashkohet Shqipërisë, që objektivisht është përcaktim i padiskutueshëm i qytetarëve të Kosovës dhe se zgjidhjen duhet kërkuar, eventualisht në pavarësi. Për shqiptarët, ky kompromis është shumë i madh dhe vetvetiu hap probleme të mëdha, që duhet me kujdes, dijeni dhe përgjegjësi maksimale, të zgjidhen. Ky kompromis me pasoja strategjike, që e pranuan shqiptarët, nuk arriti megjithatë t’i detyrojë serbët e Kosovës të heqin dorë nga kërkesa absurde, joreale dhe e rrezikshme, që ajo t’i bashkohet Serbisë.

Ideja e pavarësisë së Kosovës, është fryt i përpjekjeve diplomatike, të sforcuara nga faktori ndërkombëtar, që zgjidhja e çështjes së Kosovës të arrihet përmes kompromisit, me një marrëveshje solomonike. Këto mënyra janë shfaqur shpesh në zonat e konfliktit dhe duhet respektuar parimi, të cilin e përdorte shpeshherë edhe kryeheroi kombëtar, Skënderbeu: “Atë që mund të arrish me paqe, mos përdor luftë”. Por, problemi nuk qëndron te përcaktimi i shqiptarëve, për paqe a për luftë, por te refuzimi i serbëve që, përkundër barrës së fajit të padiskutueshëm kolektiv, refuzojnë të bëjnë çfarëdo kompromisi që kërkon realiteti dhe faktorët e implikuar, në vendosjen e paqes në Ballkan. Sido që të jetë, tashmë nuk mund të anashkalohet ky realitet dhe faktorët politikë të Kosovës, duhet të përgatiten për ta rrumbullakosur idenë e pavarësisë së Kosovës në të gjitha segmentet shtetërore, rrjedhimisht edhe në segmentin e simboleve. Këto zgjidhje duhet të parandalojnë mundësinë e humbjes së identitetit kombëtar të shqiptarëve dhe të krijimit të identitetit të ri mbi baza politike. Nëse do të lejohet kjo, ashtu si dëgjohen zërat aty-këtu, atëherë do të hapet shtegu për fragmentarizime të reja, mbi baza rajonale, religjioze etj. Pra, dilema është si të ruhet shqiptarësia e shqiptarëve të Kosovës, kur ajo do të pavarësohet? A do të pësojë Kosova të njëjtin fat, si popujt e tjerë të një pjese të Ballkanit, të cilët identitetin kombëtar e ndërtojnë mbi emërtimet gjeografike, si maqedonasit, malazezët, deri-diku dhe boshnjakët? Kur një popull e uzurpon të drejtën e etnizimit të nocionit gjeografik, atëherë vetvetiu nxit konfliktin e brendshëm, meqë popujt e tjerë që kanë identitet tjetër kombëtar, refuzojnë të identifikohen me emrin e shtetit. Thënë më qartë, në momentin kur maqedonasit e përvetësuan etnikisht toponimin e Maqedonisë, shqiptarët haptazi dhe natyrshëm, refuzuan që të identifikohen si maqedonas. Detyrimisht, kështu do të ndodhë edhe me shqiptarët e Malit të Zi, të cilët do të refuzojnë të quhen malazez. Nga kjo që u tha, politikanët kosovarë që merren me realizimin e idesë së pavarësisë së Kosovës, duhet të evitojnë opsionin e kombit politik dhe të trajtojnë emërtimin e shtetit si nocion gjeografik dhe kurrsesi etnik. Pra, Kosova është nocion gjeografik dhe në këtë shtet, jetojnë të barabartë shqiptarët, serbët, turqit, boshnjakët, romët, hashkalinjtë etj. Çdo largim nga kjo formulë, krijon komplikime të pazgjidhshme në të ardhmen.

Ekzistojnë ide dashamirëse, që flamuri i Kosovës të jetë një modifikim i vogël apo një ridizenjim i flamurit kombëtar. Mbrojtësit e këtij propozimi, madje, sugjerojnë që Kosova duhet ta korrigjojë edhe gabimin e Shqipërisë, e cila, padrejtësisht ka modifikuar, ka stilizuar flamurin që u ngrit në Vlorë në vitin 1912, të qëndisur nga Marigo Pozio.
Sipas të dhënave historike, rilindësit shqiptarë, në rend të parë Fan Noli, Faik Konica, Zef Skiroi, pastaj Ismail Qemali, Luigj Gurakuqi, në konsultim me albanologët e njohur botërorë të asaj kohe si, bie fjala me profesorin hungarez, Llajosh Taloci, u përcaktuan për flamurin e Skënderbeut për arsye strategjike, jo vetëm për shkak të adhurimit të kryeheroit kombëtar, por për shkak të ruajtjes së kontinuitetit, të ndërtimit të urave lidhëse të së sotmes me Mesjetën, dhe të Mesjetës me Antiken. Dihet mirëfilli se Skënderbeu u përcaktua për këtë flamur, duke thënë se ai është flamur i heroit legjendar antik, Pirro, paraardhësit të shqiptarëve. Përcaktimi i Skënderbeut për këtë flamur ishte vizionar, strategjik dhe pragmatik. Ai, me këtë e vulosi prejardhjen e lashtë të shqiptarëve në Ballkan, traditën e pandërprerë dhe hapi shtegun për të drejtën e shqiptarëve për trashëgimi fisnike. Përcaktimi i tij kishte edhe efekte pragmatike, ngaqë ky simbol nuk kishte elemente përçarëse, ngaqë nuk i takonte asnjërit nga prijësit feudalë të asaj kohe. Përmes këtij simboli, Skënderbeu arriti t’i bashkojë fiset, feudalët shqiptarë, 300 vjet para francezëve të kohës së Napoleonit.

Nga kjo që u tha më lart, shqiptarët nuk guxojnë të heqin dorë nga flamuri i Skënderbeut, nga trashëgimia e tyre historike, nga identiteti kombëtar. Së këndejmi, flamuri kombëtar i shqiptarëve duhet të jetë unik për të gjithë ata, duhet të shkruhet me germë të madhe, FLAMURI dhe të identifikohet me emrin e Skënderbeut, përkatësisht me nyjën që e ndërlidh të sotmen tonë, me të kaluarën e lashtë. Çdo tendencë për modifikime të Flamurit kombëtar të shqiptarëve, të Skënderbeut, mbi baza politike, hap shtegun e shthurjes së identitetit kombëtar dhe hap dilema të ndryshme morale, politike, strategjike. Dihet mirëfilli, se të gjitha luftërat e shqiptarëve, përfundimisht edhe lufta e lavdishme e UÇK-së, u zhvilluan me flamurin kombëtar, për ta ruajtur identitetin kombëtar shqiptar dhe trashëgiminë kulturore. Çdo ndërrim në këtë segment, do të hapte probleme të pazgjidhshme dhe do t’i zvetënonte të gjitha kapacitetet tona kombëtare. Kur një herë bëhet një gabim i tillë, korrigjimet do të jenë të pamundshme. Kush mund të ketë të drejtë, për qëllime utilitare politike, të krijojë bazë për ndërrim të identitetit kombëtar të shqiptarëve të Kosovës, mbi principe politike? Kush mund të ketë të drejtë, që t’ia ndërrojë shqiptarësinë Hasan Prishtinës, Azem Galicës, Shaban Polluzhës, Adem Jasharit, Zahir Pajazitit, Femi Lladrovci, Luan Haradinaj etj.? Kush mund të marrë guximin ta ndërrojë Flamurin kombëtar, atë të Skënderbeut? Natyrisht, askush! Me këto pyetje dhe konstatime, natyrisht, nuk synoj që të instaloj një qark vicioz, ta bëj të pazgjidhshëm problemin, por të sugjeroj një rrugëdalje.

Opsioni i modifikimit të Flamurit kombëtar, me ndërhyrje sipas parimeve të dizajnit modern, do të hasë në dy lloje pengesash. Njëra do të vijë nga shqiptarët, që gjithmonë u kanë rezistuar dhe kundërvënë tentativave që të modifikohet flamuri kombëtar, që mund të jetë një pikënisje për krijim të identitetit të ri kombëtar dhe tjetra do të vijë nga serbët, jo vetëm për shkak se ata kanë neveri ndaj çdo simboli shqiptar, por edhe për shkak se synojnë të krijojnë një situatë të negociatave pa fund, të shpikin pengesa të vazhdueshme, që do të ndikonin negativisht në funksionimin normal të shtetit. Nuk duhet anashkaluar as qëndrimi i faktorit të tretë, që do të luajë rol vendimtar në zgjidhjen edhe të këtij problemi. Që tani mund të anticipohet qëndrimi i tyre. Ata do ta mbështesin idenë e simboleve që kanë konotacione neutrale, pa ngarkesa etnike, për të krijuar kështu një situatë stabël, për t’i evituar motivet për përjetësim të konfliktit. Ata do të marrin parasysh përvojën, se në shoqëritë multietnike, problemi kryesor është lojaliteti i qytetarëve dhe institucioneve të shtetit, veçmas ndaj simboleve të tij. Nëse simbolet pasqyrojnë trashëgimitë vetëm të një grupi etnik, atëherë grupet e tjera etnike do të shfaqin intolerancë, dislojalitet dhe refuzim ndaj kodeve të këtilla që, në forma të ndryshme, do të molisë kohezionin e brendshëm të shoqërisë dhe pengesa të tjera në funksionim të shtetit. Shembuj të këtillë kemi në Maqedoninë fqinje, ku vazhdon të thellohet beteja për refuzim apo imponim të simboleve të etnizuara shtetërore. Ky konflikt difuz, shfaqet në të gjitha segmentet e shoqërisë, duke filluar nga shkollat, ku mësojnë nxënës me përkatësi të ndryshme etnike. Maqedonasit e bojkotojnë mësimin në shkolla që mbajnë emrat e veprimtarëve shqiptarë dhe anasjelltas. Kjo përplasje shfaqet edhe në nivele më serioze. Partitë politike shqiptare refuzojnë, sot e gjithë ditën, që në tubime dhe manifestime të ndryshme partiake, ta nxjerrin flamurin shtetëror që identifikohet me etnikumin maqedonas, apo ta intonojnë himnin shtetëror, që madhëron veprat e personaliteteve të ndryshme historike maqedonase. Kjo situatë ka filluar në mënyrë imponuese joracionale, për të cilën nuk do të ketë zgjidhje racionale.

Pra, ku të kërkohet zgjidhja racionale që do t’i kënaqë të gjithë: shqiptarët, serbët, ndërkombëtarët dhe do t’i evitojë pasojat negative me peshë historike? Së pari, Kosova duhet të trajtohet si toponim gjeografik, pa konotacione etnike. Të qenit kosovar, duhet të vlejë për të gjithë qytetarët e saj: shqiptarët, serbët, turqit etj. Së dyti, shteti kosovar duhet të ndërtohet si servis i paanshëm, që i ofron shërbime të barabarta të gjithë qytetarëve, të nënshtetasve që tregojnë lojalitet ndaj shtetit të ri. Së treti, shteti i ri i pavarur kosovar duhet të ketë simbole identifikuese shtetërore, pa konotacione etnike, të cilat janë të pranueshme për të gjithë nënshtetasit, me çka eliminohet shkaku imitues, nxitës i disloajalitetit dhe ngrihet niveli i kohezionit të brendshëm shoqëror. Së katërti, bashkësitë etnike ruajnë të drejtën e përdorimit të simboleve kombëtare, përkatësisht etnike, sipas modaliteteve që përcaktohen me ligj. Në këtë mënyrë krijohet distanca në mes të shtetit dhe etnitetit, evitohen mundësitë për krijim të identiteteve të reja mbi parime politike dhe ruhet funksioni bashkues i flamurit kombëtar.

Për shqiptarët, në këtë situatë, kanë rëndësi prioritare këto çështje:

-Pavarësia e Kosovës;

-Ruajtja e identitetit kombëtar dhe simboleve etnike, që e tipizojnë këtë identitet dhe përforcojnë unitetin kombëtar;

-Parandalimi i mundësive për krijim të identitetit të ri kombëtar mbi parime artificiale politike;
-Krijimi i kushteve për motivim të lojalitetit të qytetarëve ndaj kodeve të shtetit të ri, të pranueshme për të gjithë nënshtetasit;

-Ruajta e bashkëpunimit frytdhënës me komunitetin ndërkombëtar dhe;

-Evitimi i situatave që do të bënin të pamundshëm funksionimin normal të shtetit të ri.