Kujtime që kanë lënë gjurmë të përjetshme në jetën time!

Shkruan: Fadil Shyti

(Meditime, kushtuar vizitës sime të parë në Shqipëri në vitin 1979 )

”Nuk ka vuajtje më e madhe për njeriun se sa kur i kujton çastet e lumtura të jetës së tij, në kohëra të vështira”.

( Dante Aligeri )

Nuk është aspak e lehtë që tani pas 29 vitesh të përjetimit më të lumtur shpirtëror, kur e vizitova shtetin amë, Shqipërinë, t´i përkujtojë ato momente gëzimi dhe hareje të kohës së rinisë sime, kur në rrugë përpjekjesh gjysmë-ilegale i shoqëruar me 22 shokë e shoqe, kur ishim studnentë/e , në UP-së, e kaluam kufirin shqiptaro-shqiptar, andej nga Ilirida gjegjësisht, nga pika kufitare e Qafë Thanës.

-Në një ditë të bukur pranvere, të vitit 1979, derisa po prisnim të hynim në ligjërata, shoqja jonë e nderuar, Mejreme Mehmeti e cila i përkiste grupit tonë që studionim letërsinë shqiptare na mblodhi disa shokë e shoqe, ashtu krejt papritur në një klasë mësimi; kur hymë brenda, në tabelën e murit e pamë një mollë të vizatuar në dy pjesë: pjesërisht, (gjysma e saj) ishte vizatuar e hapur, kurse gjysma tjetër e vizatuar me shkumës, e mbyllur!

Figura shihej qartë se molla ishte ndarë...

Shoqja, na e bëri pyetjen “provuese”, çfarë domethënie kishte kjo figurë?

Aty, ishim (me sa më kujtohet) së paku 5 veta, secili nga ne e dha mendimin e vet; por, pothuajse të gjithë kishim mendim të ngjashëm se: kjo mollë simbolizon Shqipërinë tonë të dashur, e cila është ndarë si kjo mollë në vizatim- nga njëra anë e bardhë faqja e bardhë pra, e lirë, kurse, nga ana tjetër faqja e zezë, pra, robëruar!

-Pra, simbolizonte pjesën e Shqipërisë adminsitrative dhe pjesët e ndara të saj në vitin famëkeq të 1913-ës.

Pasi e kaluam “provimin” shoqja e gëzuar na tha troç: po, ju a doni që ta vizitojmë shtetin amë?!

-Ju them kështu, sepse, këto ditë fola me një shoqe e cila më njoftoi si mund të veprojmë që ta realizojmë këtë dëshirë, kaq të madhe.
-Posi! Dëshirojmë ta vizitojmë shtetin amë, por, si do t´ia dalim se...

Ajo, na njoftoi që ne do të shkojmë në rrugë gjysmë-ilegale, kinse po na dërgon UP-ës, një grup studentësh, për një vizitë shkencore, në UT.

“Skenari” qenka i qëlluar ia kthyem!

Pra, ne tani e tutje do të angazhohemi të ofrojmë shokë e shoqe, nga rrethe të ndryshme dhe nga degë të ndryshme të UP, për t´i bërë gati pasaportat dhe, pastaj do të na duhej të merrnim vizat në ambasadën e Shqipërisë, në Beograd.

Për këtë detyrë jemi ngarkuar unë dhe shokët, Sabri Haxhiu, Tevhid Azemi dhe shoqja, Nafije Kelmendi.

Këtë detyrë e kemi realizuar me sukses, me ndihmën e personielit të ambasadës shqiptare, atje.

Kërkesën për vizitë e kemi bërë nga muaji maj i vitit 1979, kurse vizita u realizua nga 22 tetori gjerë më 5 nëntor të atij viti.
Kufirin e kaluam me shumë kujdes; sepse, kishim pasiguri, ishte koha kur udbashët gjarpërinj, mund t' na e helmonin dëshirën tonë, po ta kishin në dijeni me kohë qëllimin tonë.

Vizita do të dështonte dhe si shumë shokë e shoqe, mund të përfundonim burgjeve të errëta jugosllave.

Në fakt kjo na ndodhi, dy vite pasi u kthyem, kur 8 veta nga grupi ynë u arrestuam dhe u përplasëm burgjeve pikërisht në vjeshtën e vitit 1981.

Pra, duke i parashikuar rreziqet, i muarëm masat e duhura të vigjilencës revolucionare! Vendosëm që nëse gjatë rrugës do të pyeteshim nga dikush ku po shkonim?...

Ne, pa u hamendur as hezituar do t´i thoshim se jemi një grup që merremi me teatër dhe poezi; po shkojmë në Tetovë, atje kemi veprimtari të radhës...

Të mbërthyer nga ndjenjat e gëzimit dhe të ankthit; udhëtuam trojeve shqiptare, nga Prishtina në Shkup për të shkuar drejt Elbasanit të bukur, aty ku e kemi shuar etjen për herë të parë me ujin e pastër të shtetit tonë amë, aty, ku e kemi shuar urinë me darkën e parë të bukës shqiptare, të përtej Drinit.

Kanë kaluar kaq vite dhe më besoni të nderuar lexues se: shijen e asaj darke, ende s'e kam harruar;-dhe, as nuk mendoj që do të shijojë darkë më të mrekullueshme se ajo; them kështu, sepse kjo qe realizimi i pritjes më të madhe të ëndrrave të mia jetësore, për ta shijuar ujin dhe bukën e Nënës Shqipëri.

Pas asaj darke, kemi udhëtuar me autobusin e caktuar enkas për ne, drejt Tiranës.

Aty, rreth orës 21 kemi hyrë në Tiranë, kryeqyteti ndriqonte nga dritat e fuqsihme, sheshi “Skënderbeu”, gumëzhinte nga shëtitjet e kryeqytetasve, shiheshin fytyra të qeshura dhe të lumtura!...

Me të zbritur nga autobusi, ia kemi filluar një kënge me grupin tonë, me ç´rast na u kanë bashkuar qindra kryeqytetas; kënga madhore qe: “Enver Hoxha, tungjatjeta”!

Pastaj, tek autobusi kanë ardhur të na presin shumë njerëz, dukeshin të gëzuar dhe na ndihmonin t´i bartim valixhet në hotel “Tirana”, aty kemi fjetur 6 netë. Pasi i kem vendosur valixhet nëpër dhoma, kemi dalur , kemi shëtitur me ç´rast, pastaj, jemi ndier shumë të relaksuar...

Tirana, dukej e bukur, e pastër, e qetë dhe njëkohësisht gjallëronte nga jeta e aksioneve; më kujtohet kur zgjohesha herët dhe e pija kafen e mëngjesit tek një kafiteri; nga xhamat dukeshin njerëzit në hapërime të shpejta, nxitonin për punë, nxitonin të shkonin në aksione ushtarake e të tjera veprimtari...

Një cucë e bukur e veshur me rroba ushtarake, një mëngjesi të pastër tetori më pyeti, ore a je nga Kosova?

Pasi i tregova se jam nga Kosova , më tha, a je nga Prizreni ?

–Jo, ia ktheva!

Po pyeti, sepse, andej i kam dajuat.

A keni ndonjë shok o shoqe që është nga andej?

Jo, për besë nuk kemi ia ktheva!

...Dhe, më erdhi disi keq!...

Por, nga ky dialog që kujtoj tani, po mendoja se ky qe fati ynë i hidhur; shtetet ballkanike na ndanë edhe nga familjet tona, me ndihmën e Evropës Plakë!

-Nga qëndrimi disa ditësh në Tiranë, përfituam shumë, për faktin që kishim takime me njerëz të artit, të kuluturës, por, edhe të politikës shqiptare.

Aty, jemi takuar me shkrimtarin e madh nga Kosova, Sulejman Krasniqin, me origjinë nga Hoqa e vogël e Rahovecit, i cili nga mosha 14 vjeçare, kishte qenë i ndjekur dhe i persekutuar nga udb-ja jugosllave, pastaj kishte kaluar kufirin shqiptaro-shqiptar dhe po jetonte si shkrimtar i lirë në Tiranë.

-Meriton të theksohet që, veprat e tij pothuaj mbi 90% u kushtohen ngjarjeve historike të kombit shqipar, është autor që ka lënë në analet e letërsisë sonë, vepra me vlera të larta, me famë historike dhe kombëtare si: “Prisja e Komitëve”, që i kushtohet, heroinës, Shote Galica, “Në shpellën e banditëve” që i kushtohet, luftës dhe asgjësimit të bandave kriminale që e sulmuan Shqipërinë, pas luftës së dytë botërore, “Pushka top Bajram Curri” që i kushtohet plakut të maleve, simbolit të luftës çlirimtare, Bajram Curit, “Oso Kuka” që i kushtohet atdhetarit të madh Oso Kukës, i cili veten e dogji në barot, për t´i asgjësuar forcat okupatore malazeze e shumë vepra të tjera, tepër me interes për lexuesit tanë dhe të huaj.
-Meriton, gjithashtu të theksohet këtu që: Ay, në vitin 1979 me romanin, “Mic Sokoli”, e kishte fituar çmimin e republikës.

I nderuari atdhetar, Sulejman Krasniqi na fliste me dashuri të madhe për Kosovën Kreshnike -siç e quante Ay!
Na fliste pastaj, për punën e tij si shkrimtar; më kujtohet kur na tregoi se për të shkruar romanin “Mic Sokoli”, ka qëndruar disa muaj larg Tiranës, ka banuar në Bujan të Malësisë së Madhe, pranë kullës së heroit legjendar.
Pra, shkrimtari i madh i popullit - na thoshte: “nuk mbyllet në sallonet e mëndafshta, apo si thonë ndryshe, nuk mbyllet në kullën e fildisht, por, frymëzimin e merr nga populli dhe personazhet i kristalizon nga pena e tij, në terren, pra, nga përmbajtja e bisedave e takimeve. “gju më gju me popullin”!

Kur i fola pak si me ngurrim se kam filluar të merrem me shkrime, kryesisht me poezi e mbajë mend se më la këtë porosi: “të shkruash për veten është detyrë, të shkruash për gjakun e të parëve, është detyrë e shenjtë”!

...Dhe, pse ta fshehi; -që nga ajo kohë jam i përcaktuar nga kjo devizë e tij e cila më ka lënë mbresa të thella në mendjen dhe zemrën time!

Prandaj, jo rastësisht i kam shkruar vargjet e mia të para:

“ Epo, ku të fillojë më parë,

do të shkruaj për gjakun e derdhur shqiptar”!

Në Tiranë, e kemi takuar veprimtarin e madh të lëvizjes kombëtare, ish-partizanin pionier, që kur ishte në moshën 14 vjeçare dhe më vonë diplomatin dhe historianin e madh të Kosovës, Ajet Haxhiun nga Vaganica e Mitrovicës, i cili pas luftës kishte marshuar përkrah brigadave partizane shqiptare dhe kishte vendosur të jetonte në Tiranë.

-Ay, na fliste me optimizëm të pashembullt për ardhmërinë e kombit tonë.

-Më kujtohet kur midis tjerash na tha: “Gjendja ekonomike në Jugosllavinë e Titos nuk është e mirë, kjo është e favorshme për ne shqiptarët, sepse, gjendja e keqe ekonomike, krijon probleme politike, pra, ne na interson që jugosllavët të kenë mosmarrëveshje midis tyre; kjo e lehtëson zgjidhjen e çështjes shqiptare”.

-Pastaj, Ay, ishte tejet optimist se Kosova dhe vise të tjera shqiptare do të çlirohen nga okupatorët jugosllavë, por, “ne për këtë duhet të bëjmë shumë, të bëjmë secili punët e veta; psh, ju studentët duhet të mësoni, që pastaj të bëheni kuadro të forta për ta çuar pëpara dhe për ta përparuar atdheun, punëtorët të punojnë punën e tyre, ushtarakët punën e tyre e kështu me radhë”!..

-Dhe, vijoi: “Ju, mësoni mirë se qe besa do të vijë koha që unë do të vijë në Kosovë e do të hyjë në klasë mesimi, ku ju jepni mësime- atëherë, atje do të shihet kush qenka më patriotë, pra, kush punon më mirë dhe do të ketë suksese, Ay, do të fitojë këtë titull nderi”- kështu na tha atdhetari i madh, gjatë një takimi me ne.

-Eh! Kjo vdekje e pamëshirë fizike; atdhetari i madh i cili aq shumë bëri për Kosovën e tij të dashur, ndërroi jetë në vitin 1991, -por, idealet e tij po realizohen, ani se tani, Kosova po ndeshet me valët e egra të shovenistëve serbë dhe miqve të tyre evropianë, megjithatë, rrezet e lirisë po bien drejt trojeve shqiptare, në ecjen më vertikale...

Pritja vëllazërore që na u bë atje, mbetet gjithashtu e paharruar në kujtesën tonë! Nga çdokush dhe kudo që shkonim u pritëm me bujari dhe vëllazëri të madhe shqiptare.

Kurdoherë na thoshin:

“Ju, nuk jeni mysafirë të huaj, ju jeni në shtëpinë tuaj”!

“Lirohuni, si në vatrat tuaja”!

“Bisedojmë, vëllazërisht” !...

“Ne, Kosovën e duam si veten tonë”!

“Kosovën dhe viset tjera shqiptare të okupuara nga shovenistët jugosllavë e të tjerë i kemi pjesët më të begatshme që iu kanë grabitur Shqipërisë, ato, njëkohësisht i kemi dhe plagë të hapura, deri në ribashkimin e tyre”!

-Më kujtohet që; kur ishim në vizitë në “Qytetin e Studentëve”, aty afër konvikteve studentore, i pamë disa ndërtesa; njëri nga profesorët na tregoi që këto ndërtesa janë konvikte të ndërtuara për studentët e Kosovës dhe të viseve të tjera shqiptare.
-Më vonë, kam lexuar në njërën nga veprat e shokut, Enver Hoxha, se kur ky paska qenë në një takim në Moskë, në prani të ish- udhëheqjes jugosllave, Nikita Hrushqovi, i paska pyetur dy delegacionet “mike” në fakt iu paska drejtuar shokut Enver; pse ju nuk shkoni mirë me jugosllavët, por, midis jush keni ca zënka?!

Menjëherë, paska reaguar, Aleksandër Rankoviqi se: “shqiptarët po na sulmojnë e po na vrasin ushtarët në kufi, po i nxisin shqiptarët e Kosovës kundër nesh”- e të tjera gjepura, akuzash të pabaza dhe trilluese; pastaj, e paska marrë fjalën shoku Enver, i cili e paska paraqitur gjendjen e rëndë reale të dhunës dhe të padrejtësisve ndaj shqiptarëve që po bëheshin në atë kohë nga shteti jugosllav; midis të tjerash e paska ngritur çështjen e arsimit të prapambetur të popullit të Kosovës dhe aty për aty ju paska thënë Kardelit dhe Rankoviqit se: “popullit të Kosovës i duhen shkollat e larta dhe universitetet, unë e kam parashikuar këtë dhe jam parapërgaditur për këtë; duke i ndëtuar disa konvikte për studentët shqiptarë që jetojnë në tokat e tyre në Jugosllavi. Ata, do të shkollohen në Tiranë, do të banojnë në konviktet e tyre, pastaj, pas mbarimit të studimeve do të kthehen në Kosovë e gjetiu në viset shqiptare, për të punuar në vendet e tyre”!.

Reagimet e jugosllavëve paskan qenë të menjëhershme: “ne, do të hapim shkolla të larta dhe universitete, -kjo që thoni ju, Enver, nuk lejojmë të bëhet”!..

Nga kjo bisedë , “lepuri u hyri në bark Titos dhe Kardelit, prandaj, lejuan që stundentët nga Kosova të shkollohen në Beograd dhe pastaj nga rreziku i kësaj gjendjeje të krijuar, titistët jo nga dëshira, por, nga zori; lejuan që të hapet, UP-ës,
Por, kjo fitore e madhe u arritë dhe nga presionet e brendshme të atdhetarëve të Kosovës, me rrugë ilegale, ndikim të fuqishëm dihet se kishin demonstratat e 68-tës etj, -dhe pse të mos e theksojmë kjo u arritë edhe pas kërkesave të drejta dhe legale, nga populli i arsimdashës i Kosovës.

Me grupin tonë studentor, ishim të shoqëruar nga disa profesorë të UT, ishin të pandashëm prej nesh të nderuarit: Dedë Preka, Halil Sykja dhe Ilir Malollari e herë-herë vinte edhe ndonjë tjetër...

Bisedat me ata ishin shumë të sinqerta; edukuese, shkencore, me përmbajtje jetësore dhe atdhedashurie.
Për asnjë çast nuk i kemi parë as dëgjuar që profesorët tanë të nderuar të kishin ambicje për të na imponuar diçka që neve nuk do të na bënte të lumtur!

Përkundrazi, ata kurdoherë janë përpjekur që ne të ndihemi vërtetë të lirë si ajri i maleve tona dhe fytyrat tona të shkëlqenin si rrezet e diellit tonë të pastër.

-Shquhej me maturinë e tij burrërore, Deda, i cili karakterizohej nga një intelektual i vendosur shkodran, dhei na mësonte që “ të huajve të mos ua lëmë atë që na takon ne, madje - siç shprehej Ay, të mos ua lëmë asnjë çindarkë”!

... Dhe, vijonte: “Ne, nuk duhet lejuar të grabiten pasuritë e mëdha të atdheut”!

-Shquhej, me humorin e tij shkodran, profesor Halili, i cili na bënte të lumtur në veçanti gjatë çasteve kur mblidheshim të gjithë gjatë takimeve në familjet shqiptare në katunde dhe qytete, në takimet me kooperativistët dhe në uzina e fabrika, në takimet me studentët e UT, në takimet në vendet muezale dhe në vendet antike.

Ndërsa, profesori nga Korça, Iliri, shquhej për dashurinë dhe respektin e zjarrtë që e kishte nga gjeni i tij shqiptar, të cilin e shprehte hapur kudo dhe kurdoherë; për ne studentët – “nga Kosova jonë”- siç shprehej, Ay!

Gjatë asaj vizite të shumëpritur, kemi vizituar qyetete e katunde shqiptare si në rrethet: Tiranë, Durrës, Fier, Kavajë, Lushnje, Lezhë, Shkodër, Sarandë, Vlorë, Gjirokastër, e gjetiu...

Kemi vizituar qendra kulturore e shkencore si: Kalanë e Krujës Legjendare, Muzeun tek varri i Skënderbeut në Lezhë, Shtëpinë e Pavarësisë, në Vlorë, Muzeun e armëve në Gjirokastër, Shtëpinë muze të Enver Hoxhës, në Gjirokastër, Shtëpinë muze të Çajupit në katundin Sheper në Gjirokastër, Shtëpinë muze të Luigj Gurakuqit, dhe shtëpinë muze të Migjenit në Shkodër, Shtëpinë muze, ku ka shkruar shkrimtari i madh Jakov Xoxa, në Apolloni.

Kemi vizituar lapidarin e heroinës së kombit, Shote Galica, e cila qëndronte krenare në bri – rrugën e asaj kohe, duke shkuar nga Tirana në Shkodër, pra, në Fushë Krujë, aty ku kishte jetuar duke rritur fëmijë jetim të trimave të Azem Galicës.

Aty, na treguan se Shote Galica, ka vdekur në gjendje tepër të mjerueshme, nga plaga në dorë që e kishte marrë gjatë luftimeve me serbët në Llaushë të Drenicës, dora do t´i kullonte gjatë, derisa, iu kishte tharë, sepse, mjekët e kishin të ndaluar nga satrapi Zog, ta kontrollonin dhe t´ia shëronin plagën, kjo kishte ngjarë për faktin se ky “mbret i të gjithë shqiptarëve, dihet çfarë lidhjesh kishte, gjatë mbretërisë së tij “përrallore”, me Serbinë e Pashiqit.

Pra, tek lapidari kemi bërë homazhe dhe e kemi parë që vet Enver Hoxha, i kishte bërë asaj bije të madhe të kombit nderime, duke vënë kurorë lavdie.

-Kemi vizituar amfiteatrot e lashta mijëvjeçare të Apollonisë dhe të Butrintit.

-Kemi vizituar pothuaj në të gjitha rrethet e Shqipërisë dhe varrezat e dëshmorëve të kombit, duke filluar nga monumenti “Nënë Shqipëri”, në Tiranë dhe gjetiu, kudo kemi bërë homazhe dhe kemi dëgjuar evokime nga njerëzit aty.

Binte në sy në veçanti, si mos më mirë; - ruajtja dhe pastrimi i këtyre varrezave nga drizat dhe vendosja e luleve të freskëta me kurora shumëngjyrshe dhe rrethimi i tyre.

-Kemi vizituar kombinatin e autotraktorëve “Enver Hoxha”, i cili po atë vit e kishte dhënë provën e parë të prodhimimit të pjesëve të traktorit me prodhim të markës shqiptare.

-Kemi vizituar një kooperativë bujqësore në katundin Rrëmbec, ( me sa më kujtohet shtrihet, në rrethin e Gjirokastrës).

-Kemi vizituar dhe fabrika trikotazhi dhe kombinate e të tjera që atëbotë i jepnin forcë dhe shëndet ekonomisë shqiptare.

-Më ka mbetur në kujtesë i pashlyer kujtimi, kur më 24 Tetor ishim në Spartakiadën e 35 Kombëtare që po zhvillohej në vigjilje të 35 vjtorit të çlirimit të shtetit amë.

-Me atë rast, në stadiumin “Qemal Stafa”, para popullit u paraqitën forca të demonstrimit të rinisë, punëtorisë dhe të ushtrisë shqiptare!

Në atë manifesim të madh kulturor e sportiv ishin edhe udhëheqësit e shtetit dhe të PPSH-së, me në krye gjeniun, Enver Hoxha.

Ne, që e kishim pritur me aq padurim këtë vizitë në shtetin amë, kjo ditë qe tepër madhështore, kur u takuam sy më sy me realitetin e ndritur të asaj kohe të artë të epokës së Enver Hoxhës – dhe, për më tepër qe një privilegj i madh jetësor që të gjendeshim e të shiheshim përballë me komandantin legjendar, Enver Hoxha, për të cilin kishim dhe kemi një respekt të pakufishëm të gjithë ne që kurrë nuk ishim pajtuar me titistët gjakatarë, - ne, që i qëndruam dhe do t´i qëndrojmë besnikë deri në fund Shqipërisë sonë të dashur, deri në fitoren e madhe të ribashkimit kombëtar, për këtë ideal që luftuan gjithë ato brezni shqiptare ndër shekuj...

Më kujtohet që: kur doli ushtria dhe e paraqiti hartën shqiptare, një femër ca e moshuar, e cila pastaj më tha se punonte mësuese; në mesin e atij publiku më pyeti si të duket paraqitja?!

- Paraqitja, fort e mrekullueshme, por, mua s´më pëlqeu!..

-Pasi shprehu habinë nga kjo përgjigje, më pyeti pse nuk të pëlqeu?!

-Sepse, në këtë hartë të Shqipërisë, po mungon për më tepër se gjysma e atdheut;

-Kosova me vise të tjera shqiptare- ia ktheva!...

-“Po, ke drejt – tha dhe vijoi: “Kosova , ka qenë dhe do të jetë e Shqipërisë”!

-Ne, jemi vëllezër e motra të një gjuhe, të një gjaku dhe të një flamuri- vijoi më tej, ajo.

Ky rast dhe shumë raste të tjera që kishim gjatë takimeve me njerëzit kudo në rrethe të vendit, shihej hapur që populli shqiptar e donte me gjithë zemra Kosovën dhe viset tjera shqiptare, i donte këngët e vallet tona, i respektonte të arriturat tona në fusha të dijes e të përparimit kulturor e shkencor, pavarësisht se me ata hapa kishim ecur të penguar nga vargonjt e rregjimeve të huaja kriminale.

-“Ju, jeni popull vital dhe i ri në moshë dhe mbi të gjitha jeni liridashës; prandaj ardhmërinë e keni të sigurtë”- na thoshin me krenari!
Në këtë perisatje kujtimesh, nuk e harroj dot takimin me studentët e UT; ishte një takim i hapur- pra në natyrë.

Qindra studentë/e dhe profesorët e tyre kishin dalë në oborrin e UT, “Enver Hoxha”, po përgaditeshin të shkojnë në ushtrime ushtarake, ashtu që patëm fatin t´i shohim të veshur në rrobe ushtarake dhe të përgatitur me armë maje krahut!
Pas përshëndetjeve vëllazërore me profesorët, menjëherë u njoftuan stundentët, që në mesin tonë e kemi një grup studentësh nga Kosova.

Me atë rast me dëshirën e profesorëve dhe të shokëve studentë, e mora fjalën e rastit, të cilën po e përshkruaj këtu - për aq sa më kujtohet, fola kështu:

“Të nderuar vëllezër e motra!

Jemi të lumtur që sot jemi këtu pranë jush, në Shqipërinë e lirë socialiste!

Por, nuk jemi të lumtur ploësisht kur e kujtojmë që andej kufijëve veriorë të kësaj Shqipërie, jetojnë të robëruar vëllezërit tanë kosovarë dhe të tjerë, në viset e okupuara nga shovenistët jugosllavë.

Përparimi i Shqipërisë nën udhëheqjen e PPSH-së, me në krye shokun Enver Hoxha, na gëzon pakufishëm dhe na bënë më të fortë dhe të shpresojmë që edhe në viset tona një ditë do të agojnë rrezet e lirisë!...

-Tani, këtu po ju shohim me armë në duar, të përgaditur për ushtrime ushtarake, për të qenë vigjilentë, për t´i dalë zot lirisë së Shqipërisë – ne, jemi të bindur se armët tuaja janë armët tona; por, edhe ato armët tona që i kemi të ruajtura në kullat tona, janë armët tuaja, në rast se sulmohet Shqipëria jonë e dashur!

Rroftë Shqipëria Socialiste!

Rroftë PPSH-së!

Rroftë shoku Enver Hoxha”!

-Pas kësaj fjale të rastit, shokët stundentë nga Tirana, vendosën të takohen në mbrëmje me ne dhe të na njoftojnë se për 5 ditë të qëndrimit në Shqipëri, do t´´i kishim shpenzimet e hequra.

Atë natë ka ardhur në darkë në hotel “Tirana”, një delegacion i stundentëve; kemi biseduar, kënduar dhe vallëzuar, sa zor se harrohet ajo natë-ditë, nga kujtesa jonë!

Aty, gjatë bisedave me ata, në besnikëri të thellë iu kemi treguar nga afër atyre se në Kosovë dhe në vise të tjera shqiptare, veprojnë grupe ilegale për lirinë e trojeve tona etnike; midis tjerash më kujtohet se iu kam thënë: “besën po ua japim që rinia dhe populli shqiptar që sot po jeton i robëruar në trojet e veta, ka me ua djegur dheun nën këmbë okupatorëve jugosllavë”!...

Të gjitha këto dhe shumë “sihariqe” të tjera të kësaj natyre, priteshin me kënaqësi të papërshkruar nga populli heroik i Nënës Shqipëri.

Kujtoj këtu faktin që ishte vetëm një vit pas festimit të madh të 100 vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, kur dihet që atëbotë me të madhe kishte shpërthyer dhe po ziente si vullkan ideja e madhe e ribashkimit kombëtar.

Dihet mirëfilli që, kontribut të madh ka dhënë Tirana zyrtare, duke i nxitur veprimtaritë kulturore e shkencore kudo në viset shqiptare.
Kujtoj këtu, simpoziumin e madh që u mbajtë në Prishitinë, nga shumë historianë shqiptarë.

-Më gëzon fakti gjithashtu që atëbotë PPSH-ja dhe gjeniu Enver Hoxha, natyrisht të angazhuar me levat shtetërore na e ka bërë të mundur jo vetëm neve atë vizitë; por edhe qindra grupeve të tjera studentore; kulturore dhe arsimore!

-Këto margaritarë kujtimesh, që i përshkrova këtu e di se mund të mos jenë aq shumë interesante për disa lexues; por, mbi të gjitha e bëra këtë për vete dhe për shokët e shoqet që ishim bashkëpërjetues të atyre ditëve dhe netëve gjatë asaj vizite prej së cilës pastaj, nga regjimet kriminale jugosllave, jo pak, kemi pësuar krajata!...

Por, mbi të gjitha më gëzon fakti që askush prej shokëve dhe shoqeve; as kur u gjendën prapa grilave, anipse, u torturuan dhe u maltretuan fiziksht dhe psiqikisht, në kuesturat e burgjeve jugosllave, nuk u thyen; por, qëndruan si u ka hije besnikëve dhe besnikeve të lirisë, për asnjë çast, udbashët nuk kanë mundur as me dhunë as me mashtrime të marrin informata; pas gjithë atyre hetimeve që i zhvilluan ndaj nesh , në vitin e lavdishëm 1981, kurrën e kurrës nuk e kuptuan aq sa dëshiruan veprimtarinë tonë!

Për këtë qëndresë dhe menquri, në veçanti e meritojnë një falënderim vëllazëror prej meje, që mora “guximin” t´ u hyjë këtyre kujtimeve, prej të cilave mund të kam lënë shumë të pathëna; prej shokëve dhe shoqeve kërkoj ndjesë, sepse këtë e bëra nga modestia dhe pse të mos e pranoj edhe ca nga harresa...

Kur dihet se, tani nga burg-mërgimi po më mungojnë shënimet dhe takimet me ju!

Kjo, punë e filluar tani e tutje mund të vijohet më tej edhe nga ju, kjo do ta pasuronte më tej kujtesën për atë periudhë të ndritur të jetës sonë rinore.

-Po e ritheksoj që: gjatë asaj vizite në shtetin tonë amë, kurdoherë në qendër të vëmendjes sonë nga të gjithë; nga jugu në veri, nga lindja në perëndim, ka qenë mbizotëruese ideja për ribashkim – sipas parimit madhor të VETËVENDOSJES SË POPUJVE, për të drejtën e tyre për shkëputje nga shtetet e huaja, për të ralizuar idenë e madhe sipas parimit NJË KOMB, NJË SHTET!

Suedi, Më 1-2 Nëntor, 2008