Gjuha e njėsuar shqipe vlerė gjithėkombėtare

Shkruan: Dr. Jakup Krasniqi


Ka tė tillė qė edhe sot guxojnė tė marrin mundimin “intelektual” tė shekullit XX, tė cilin na e lanė trashėgim “intelektualėt” dhe politika tradicionale kriminale e shovinistėve serbė, tė cilėt pėr njė shekull u munduan tė krijoni nga kombi shqiptar dy kombe: a – albancėt (nė Shqipėri) dhe b – shifrarėt (nė Kosovė)! Kėta tė fundit, disa fundėrrina serbofile, tė shfaqura si ēakej e hiena edhe nė faqet e internetit, i kanė konvertuar shiftarėt si nocion pėrbuzės e fyes nė komb kosovar. Praktika e politikės serbo-jugosllave, pas Luftės sė Dytė Botėrore, nė kėtė rrafsh nuk ishte e pasuksesshme nė raport me tė tjerėt nė hapėsirat e ish-Federatės Jugosllave, por jo edhe nė Kosovė. Me gjithė mundin e tyre tė pakursyer, tė mendjeve narcisoide tė “kombit qiellor”, ata nuk ia arritėn dot ta realizonin atė qėllim djallėzor dhe njėkohėsisht kriminal. Nėse dyshoni nė kėtė, urdhėroni e shfletojeni shtypin serb nga vitet 80 deri mė sot dhe do tė bindeni. Kuptohet, nėse nuk ju dhimbset fakti se duhet ta lini rrugėn dhe tė shkoni nė biblioteka pėr tė lexuar, shfletuar e studiuar me nge. Duke qenė rrahagjoksė tė tillė, besoj se e kuptoni gjuhėn serbe tė atyre viteve, tė cilėn po e pėrdorni sot me fjalė shqipe e mendėsi serbe.


Tani, nė shekullin e ri, XXI, vetė politika serbe spo ka nge tė merret me kėtė ēėshtje, sepse ka edhe halle tė tjera, ndaj i ka paguar ca argatė tė punojnė pėr ta. Tani kėtė detyrė e kanė marrė pėrsipėr (si shpėtim pėr kosovarėt!) disa pseudointelektualė klandestinė e ēunakė (nuk po mendoj vetėm pėr moshėn e re qė e kanė) tė Kosovės nėnė, e cila po pengohet nga gėrryerjet e tyre primitive tė njė lufte ndryshe tė klasės politike e intelektuale sot. Kėto pėrpjekje janė tė pakohė dhe tė palogjikė, skanė asnjė arsye tė veprimit, skanė asnjė nivel kombėtar e intelektual, thjesht janė veprime krejt kuturu e pa interes. Janė humbje kohe. Jam sfiduar tu pėrgjigjem shkurt partizanėve kundėrshtarė te gjuhės sė njėsuar shqipe, sepse nė adresėn time elektronike mė erdhi njoftimi pėr daljen e librit “Gjuha e kėputur e shqipes”, duke mė obliguar kėshtu ti them dy fjalė: Edhe pse jam i bindur se gjuhėsia ėshtė fushė e rezervuar enkas pėr elitėn akademike dhe studimore tė gjuhėsisė e jo pėr ata qė nuk arritėn kurrė ta mėsojnė dhe ta flasin sa e si duhet gjuhėn e bukur shqipe. Mėsimi dhe pėrdorimi i gjuhės sė njėsuar shqipe, si njė nga vlerat mė tė mėdha kombėtare, ende nuk ėshtė i lehtė pėr tu shtrirė horizontalisht, se shkollėn shqipe nė Kosovė e kanė shoqėruar aq shumė pengesa e vėshtirėsi, tė cilat i shkaktoi sistematikisht armiku shekullor. Kjo nuk duhet tė na pengojė ta mėsojmė, ta pėrdorim dhe ta kultivojmė, nė familje, nė shkollė, nė administratė, nė media publike e private dhe kudo tjetėr. Nė thesarin e pasur tė popullit tonė ka fjalė tė urta, qė shprehin filozofi tė tėrė. Njėra syresh thotė: “Kur nuk ke ēka tė bėsh, luaj derėn!” dhe tjetra, “Kur ke nge, shti rruaza nė pe!” Sigurisht, ata qė kohėn e kanė tė kotė edhe mund tė merren me kotėsi, ose, mbase, ndokush nė kohėn tonė i paguan edhe kotėsitė e tė kotėve, pėr tė cilėn gjė, nė fakt, edhe nuk dyshoj shumė se po ndodh. Nuk dyshoj, sepse ata qė marrin guximin pėr ti pėrbaltur vlerat kombėtare, jo vetėm gjuhėn e njėsuar, nuk mund tė kenė adresė tjetėr. Angazhimi i tyre flet vetė.


Duke jua rikujtuar dy fjalė tė urta tė pėrafėrta tė shqipes, qė nė njė mėnyrė edhe kanė njė kuptim. Dhe, nėse dikush vėrtet “ka nge me shti rruaza nė pe” dhe pėr ti pėrbaltur vlerat mė sublime kombėtare, pėrse ne, qė e kemi krijuar, qė e kemi mbrojtur dhe kemi sakrifikuar shumė pėr kėto vlera tė heshtim para bjerrakohėsve tė sotėm?! Bjerrakohės, sepse kjo qė kėrkon ky soj e sorollop nuk do tė gjejė as hapėsirė, as shtrirje nė tabanin tonė kombėtar. Nuk dėshiroj tė zgjatem shumė, arsyet i thashė mė lart, por dua tė them se gjuha e standarde shqipe, ėshtė njė nga tė arriturat mė tė mėdha kombėtare tė shekullit tė kaluar, e barasvlershme me aktin e shpalljes sė Pavarėsisė mė 28 Nėntor 1912! Ky hap i menēur dhe i domosdoshėm atėbotė i pėrfaqėsuesve tė shkencės sė gjuhėsisė shqiptare, bėri tė njėsohet atėsia e substancės kombėtare, jo vetėm nė formė, por edhe nė pėrmbajtje. Dhe kėtė e arritėn kolosėt si Aleksandėr Xhuvani, Eqrem Ēabej, Shaban Demiraj, Idriz Ajeti dhe dhjetėra shkencėtarė e dashamirės tė njėsimit tė gjuhės e tė kombit shqiptar. Tashmė kjo ėshtė vlerė kombėtare dhe meriton tė mbrohet me ligj e shkuar ligjit. Prandaj janė krejt tė kota krrokatjet e partizanėve tė vegjėl tė “kombit kosovarė” – pinjollėve titistė, tė mbetur mes kryqrrugėve tė botės, si langonjtė pa gjahtarė, pėr ti bėrė tė pabėrat, qė dikur i bėnin paraardhėsit e tyre - kundėrshtarėt mė tė vrazhdė tė pėrparimit tė gjuhės, tė historisė, tė kulturės dhe tė kombit shqiptar nė pėrgjithėsi.


Kosova, sot, njė shtet i lirė, i pavarur, sovran dhe demokratik ėshtė njė arritje e madhe, ndonėse jo gjakimi final, por intelektualėve tė vėrtetė u janė krijuar mundėsi tė shumta qė vendin ta shpien drejt progresit me punė tė ēmuar intelektuale, dhe jo vetėm intelektuale, me djersė, me mund e me gjak, nė tė gjitha fushat e jetės pėr tė cilat janė tė pėrgatitur si mėsues, specialistė, studiues e shkencėtarė. Prandaj, shfrytėzoni kėto mundėsi pėr ēėshtje mė madhore, nė mėnyrė qė ti njėsojmė pėrbėrėsit e tjerė tė kombit, e jo ta rrėnojmė tė krijuarėn. Lini kotėsitė dhe mos u merrni me to, ngase nuk i sjellin dobi as kombit, as kulturės sonė dhe nė fund tė fundit askujt, as rrėnuesve tė vlerave kombėtare. Ndryshe, kėsaj i thonė punė e kotė ose nėse doni ndryshe, punė sizifi. Se shqiptarėt e kanė kuptuar tashmė se mbyllja nė feude, nė krahina bajraqesh, kapedanėsh a trevash nėndialektore, siē ėshtė Kosova, do tė thotė humbje e ēdo perspektive, tjetėrsim dhe humbje e ardhmėrisė sė fėmijėve tanė pėr tė jetuar me dinjitet nė shtetin kombėtar.

 

3.03.2010