PSE NUK MUND TË JETËSOHET DECENTRALIZIMI NË BAZA ETNIKE?

Decentralizimi sipas pakos së Ahtisarit do të thotë ndarje e territorit të Kosovës në baza etnike, por në disproporcion me madhësinë e entiteteve.

Shkruan: Ismajl Kurteshi

Specifikat e procesit të decentralizimit në Kosovë.

Çdo kund ne Botë decentralizimi iniciohet nga qytetarët ose autoritetet lokale. Në Kosovë decentralizimin e ka iniciuar shteti fqinj Serbia, iniciativën e Serbies e ka përkrahur pa rezervë Rusia, e ka pranuar UNMIK-u dhe faktor të tjerë ndërkombëtar të cilët ia kanë imponuar institucioneve të Kosovës, të cilat në vend se të angazhohen ta pengojnë këtë projekt serb po punojnë pa u ndalur në realizimin e tij.

Dëmet që do t’i sjell ky projekt serb, i përfshirë në pakon e Ahtisarit, do ta dëmtojnë drejtpërdrejt qytetarin e Kosovës, do ta pengojnë funksionimin normal të shtetit të Kosovës, ashtu si po e pengon edhe tani kur ende decentralizimi nuk është zyrtarizuar ( në pjesën veriore të Kosovës nuk funksionojnë institucionet e Kosovës madje as dogana, situatë e ngjashme mbretëron edhe në ato pjesë ku plani i Ahtisarit parasheh themelimin e komunave të reja në veriun e Kosovës, në Anamoravë, Graqanicë, Shtrpcë etj.).

Efektet praktike te decentralizimit në Kosovë.

Përmes formimit të territoreve të gjera mbrojtëse të kishave ortodokse dhe formimit të komunave të pastra etnike ose me shumicë serb, të cilat janë nën ndikim të plot të Beogradit zyrtar, do të pamundësohet funksionimi i unifikuar i institucioneve në të gjitha pjesët e vendit. Në këtë mënyrë serbet që nuk e përmbajë as 10% të popullatës së Kosovës do t’i kontrollojnë rreth 40% të territorit. Bashkë me territorin e lart përmendur Beogradi do t’i kontrollojnë xeheroret e Trepçës, Artanës, Kishnicës Etj.; ujërat termike të Kllokotit, Mireshit, ujin e Ibrit etj.; shumë rrugë Magjistrale gjithë andej Kosovës. Në lëmin e legjislacionit forma e vendimmarrjes me shumicë të dyfishtë, si dhe formimi i komunave me kompetenca asimetrike do të shkaktojnë kriza serioze në funksionimin e shtetit të ri të Kosovës. Mardhënjet në mes të serbve dhe shqiptarve do të keqësohen.

Efektet në Anamoravë

Nëse realizohet plani i Ahtisarit në Anamoravë do të formohen katër komuna serbe të cilat do të shtrihen në një sipërfaqe prej 317 km² në të cilën do të jetojnë 20.000 banorë. Komunat e reja do t’i kontrollojnë rrugët magjistrale që i lidhin Gjilanin, Dardanën dhe Vitin me pjesë të tjera të Kosovës. Ato do t’i kontrollojnë xeheroret dhe ujërat termike të Anamoravës Komuna e Artanës do të shtihet deri në lagjet periferike të Gjilanit.

Efektet në komunen e Gjilanit

Me propozimin e Ahtisarit komuna e Gjilanit do ta humb një të katërtën e territorit të saj (124km²) me ndarjen e këti territori Gjilani përfundimisht do të defunksionalizohet si në aspektin e zhvillimit ekonomik, si në aspektin e komunikimit me pjesën tjetër të Kosovës.

Pakoja e Ahtisarit, në emër të decentralizimit, i rrëmben Gjilanit shumë tokë pjellore, pyje, burime të ujërave termike, rrugë magjistrale etj.

Kundërshtimi i decentralizimit në baza etnike

Qytetarët e Kosovës as njëherë nuk kanë qen kundër reformimit të pushtetit lokal por me ngulm e kanë kundërshtuar dhe po e kundërshton procesin politik, të ashtuquajtur decentralizim, që ka për qëllim ndarjen e pjesëve të tëra të Kosovës dhe bashkëngjitjen e tyre Serbis. Decentralizimin në baza etnike nuk kanë arritur asnjëherë ta arsyetoj as ata të cilët e kanë pranuar këtë projekt dhe si rezultat i presionit nga jashtë janë angazhuar në jetësimin e tyre. Të involvuarit në këtë proces shpesh, në mese të caktuara kanë deklaruar se decentralizimi është çmim i pavarësisë dhe se pas pavarësisë ai nuk mund të implementohet.

Decentralizimin në baza etnike e kundërshtoi Kuvendi Komunal Gjilanit, në seancën e jashtë zakonshme të mbajtur me 7. 09. 2006. në të cilën përveç të tjerash u tha: “Kuvendi i Komunës së Gjilanit...kundërshton fuqishëm bashkëngjitjen e fshatrave të Komunës së Gjilanit Komunës së Novobërdës...”

Në seancën e tij të jashtëzakonshme Kuvendi Komunal i Gjilanit vlerësimin për decentralizimin në baza etnike e përmbyll me konstatimin:”Konsiderojmë se ky propozim është i rrezikshëm dhe me pasoja afatgjata për Komunën e Gjilanit dhe për Kosovën duke prejudikuar edhe zhvillime të reja negative, andaj kërkojmë nga Ekipi Negociator që t’i tërheq këto propozime të dhëna për ekipin e zotit Ahtisari”.

Seancë e jashtëzakonshme, për të njëjtin qëllim, organizoi edhe Kuvendi Komunal i Vitisë.

Decentralizimi u kundërshtua në Gjilan dhe Viti edhe përmes protestave në të cilën morën pjesë pozita dhe opozita. Decentralizimin publikisht e kundërshtuan para qytetarëve të tubuar në protestën e organizuar në Gjilan, në shtator të vitit 2006, Kryetari i atëhershëm i Komunës, z. Xhemajl Hyseni dhe shefi i atëhershëm i opozitës.

Decentralizimi u kundërshtua edhe në debatin e organizuar në nëntor të vitit 2006 në Gjilan në të cilin mori pjesë shefi i Zyrës Franceze përfaqësuesja e Zyrës Italiane, kryetari serb i Komunës së Nvoberdes etj. Nga ky debat doli përfundimi se decentralizimi në baza etnike nuk është në interes të qytetarëve dhe institucioneve të Kosovës. Decentralizimi po shfrytëzohet si instrument për realizimin e planit serb për ndarjen e Kosovës.

Degët e partive politike, shoqatat e dala nga lufta, shoqëria civile, rrjeti rinor etj. në nëntor të vitit 2006 organizuan peticion në komunat e Gjilanit dhe Vitisë, në të cilin thuhej: ”Ne qytetaret e Gjilanit nënshkrues të këti peticion: Jemi kundër decentralizimit në baza etnike.

Kërkojmë që reforma e pushtetit lokal të bëhet në bazë të Kartës së Evropës...”

Peticionin e nënshkruajtën atëherë 30.000 qytetar.

Një kopje e peticionit ju dorëzua kryesisë së Kuvendit të Kosovës, Kopja tjetër i është dorëzuar z. Ahtisari përmes të UNMIK-ut në Prishtinë, kopja e tret gjendet në Arkivin Regjional të Gjilanit.

Është i pakuptimtë insistimi i UNMIK-ut, EULEX-it dhe institucioneve qendrore të vendit që ta vëjn në jetë decentralizimin në baza etnike, sipas planit të Ahtisarit, i cili qon drejt ndarjes së Kosovës në baza etnike, e që për pasoj do ta ketë destabilizimin e rajonit.

Decentralizimi në baza etnike nuk mund të vihet në jetë

Gazetari i njohur Amerikan Stephen Schëartz, në intervistën që ia dha para disa dite të përditshmes “Kosova Sot” tha se SHBA-të nuk janë të interesuara ta jetësojnë planin e Ahtisarit.

Plani i Ahtisarit nuk mund të vihet në jetë edhe për faktin se Beogradi zyrtar dhe serbët e Kosovës, në vend se t’i pranon institucionet e Kosovës dhe të integrohen në shoqërinë kosovare , po i themelojnë organet e tyre paralele me të cilat institucionet e Kosovës nuk mund të bashkëpunojnë në asnjë plan e as në planin e decentralizimit.

Planin e Ahtisarit nuk po e respekton as UNMIK-u sepse bazuar në planin e Ahtisarit, UNMIK-u me 15 qershor do të duhej t’ia dorëzonte tërë pushtetin institucioneve të Kosovës të dala nga vota e qytetarëve, e jo të rikonfigurohej ashtu si po e kërkon Serbia.

Decentralizimi sipas pakos së Ahtisarit nuk mund të jetësohet sepse atë po e kundërshtoj fuqishëm qytetarët e Kosovës dhe përfaqësuesit e tyre, Në debatin e organizuar me 2. korrik në Gjilan pozitë e opozitë kryetar komune e deputet njëzëri u deklaruan kundër decentralizimit sipas modelit të Ahtisarit.

Decentralizimi sipas Ahtisarit nuk mund të jetësohet sepse ky model qon drejt ndarjes së Kosovës. Ndarja e Kosovës në baza etnike do ta ketë efektin e dominosë, pasojat e të cilit janë të dëmshme për të gjithë, prandaj një gjë e tillë nuk bën dhe sigurisht nuk do të lejohet.

1.08.2008.