Numri i emigrantëve të Kosovës

Shkak për këtë si reagim është citimi i shifrës për emigrantët nga Gazeta Express (4 gusht) në bazë të Institutit Riinvest, gjegjësisht studimit të tij të quajtur: “Diaspora dhe politika e migracionit”, publikuar në dhjetor të vitit të kaluar në faqen:

Shkruan: Ibrahim Kelemendi

Instituti i Riinvest’it i konkretizon shifrat si vijon: “Rezultatet e anketave tregojnë se afërsisht 17 %

e kosovarëve jetojnë jashtë shtetit. Duke supozuar se popullata e përgjithshme (rezident dhe nga diaspora) është 2.5 milionë, atëherë vlerësohetse madhësia e diasporës është afërsisht 315.000 shqiptarë të Kosovës dhe 100.000 serbë dhe kombësi të tjera të Kosovës.” (faqe 7.)

Fillimisht do të dëshiroj të precizohet terminologjia. Kam mendimin se fjala diasporë po përdoret gabimisht në vend të fjalës emigracion. Për këtë mund të bindet kushdo që do konsultonte fjalorët terminologjik, jo vetëm të gjuhës shqipe. Pa e quajtur të nevojshme të citoj fjalorë, do të thosha se nën termin diasporë mund të përfshihen vetëm arbëreshët në Itali (të cilët tashmë edhe juridikisht e gëzojnë të drejtën e minoritetit), arvanitët në Greqi (pa asnjë të drejtë minoritare), arnautët në Turqi (pa asnjë të drejtë minoritare), deri diku shqiptarët e “natyralizuar” në amerikanë, etj. Kurse për shqiptarët që janë emigruar për shkaqe ekonomike dhe politike, nga vitet e 70-ta të shekullit të kalua e këtej, do të ishte më e qëlluar të përdorët shprehja emigracion, ndërsa për pjesëtarët e këtij emigracioni do të duhej të përdorej shprehja emigrantë, nëse nisemi nga këndvështrimi Kosovë, kurse në shtetet ku ata gjenden, trajtohen si imigrantë. Meqë nga Kosova kam dal në vitin 1976, vetën e ndjejë si pjesëtar të emigracionit dhe jo të diasporës... Emigracion dhe as diasporë nuk mund të quhen serbët etnikë të Kosovës, që Kosovën e kanë lëshuar pas qershorit të vitit 1999, sepse ata kanë status zyrtar të refugjatëve.

Në shtetet e Evropës, ku janë emigruar banorët e Kosovës, nuk janë regjistruar si imigrantë të Kosovës dhe as si shqiptarë. Fillimisht janë regjistruar si “jugosllavë“, pas vitit 1991 si imigrantë nga “Jugosllavia e mbetur”, më vonë si imigrantë nga Federata e Serbisë dhe e Mali të Zi. Tek tani do filloi “klasifikimi” si imigrantë nga Republika e Kosovës dhe ky klasifikim do zgjas me vite. Përllogaritjet e mia: Gjatë viteve të 70-ta e 80-ta në Gjermani duhet të jenë emigruar rreth 70.000 ‘gastarbeiter’ (punëtorë mysafirë), siç i quajnë gjermanët, në kuadër të rreth 650.000 emigrantëve që ishin nga ish Jugosllavia. Llogaritja logjike do na delte se numri prej 70.000 emigrantëve ekonomikë (që atëherë zyrtarisht quheshin “punëtorë të përkohshëm në botën e jashtme”), duhet të jetë dyfishuar, pasi secili nga ata duhet në ndërkohë të jetë bashkuar me gratë e tyre. Tashmë mund të flasim për rreth 140.000 emigrantë nga Kosova, ose 70.000 çifte bashkëshortore. Po nisemi nga supozimi se këto çifte kanë mesatarisht nga dy fëmijë dhe do na dal se vetëm në Gjermani në fund të viteve të 90-ta kishim rreth 280.000 emigrantë ekonomikë. Meqë herë pas here kam punuar si përkthyes në Entin federativ (gjerman) për njohje të të arratisyrëve, siç quhet zyrtarisht, jam informuar se vetëm gjatë viteve 1989-1998 në Gjermani kanë kërkuar strehim e qëndrim rreth 320.000 banorë të Kosovës (pothuajse tërësisht shqiptarë). Rreth 240.000 vetave u qe njohur e drejta e qëndrimit afatgjatë, kurse rreth 80.000 u “toleruan” deri sa të krijohen mundësitë për t’i kthyer në Kosovë. Pjesa më e madhe e këtyre të fundit tashmë kanë rregulluar lejen e qëndrimit. Kurse Gjermania i ka kthyer pothuajse vetëm refugjatët që i patë strehuar gjatë Lufte (1998/1999). Meqë shumica e azilkërkuesve të viteve 1989-1998 ishin beqarë, ata në ndërkohë janë martuar kryesisht me vajza në Kosovë dhe i kanë tërhequr në Gjermani. Në ndërkohë ata kanë lindur fëmijë. Le t’i mbledhim shifrat e emigrantëve “ekonomikë” (rreth 280.000) dhe “politikë” (rreth 350.000) dhe do të na dal shifra mbi 600.000 emigrantë nga Kosova. Mbase kjo shifër duket e zmadhuar, por përllogaritja në bazë të dhënave që ofrova, na del bukur reale. Nuk po ia shtoj kësaj shifre se sa shqiptarë kanë emigruar pas vitit 1999 e deri tani, duke bërë “bashkim familjar” ose me martesa “formale” dhe përmes formave të tjera dhe sa fëmijë i kanë lindur ata gjatë këtyre viteve. Në fund të vitit 1991 nga Qeveria suedeze u tha se në Suedi gjatë viteve 1989-1991 patën kërkuar strehim 84.000 shqiptarë të Kosovës dhe prandaj u ndjenë të detyruar që të vënë vizë për pasaporta të Jugosllavisë, nga paniku se atje, me atë trend, do shpërngulej e gjithë Kosova, siç arsyetuan alarmueshëm suedezët. Në Zvicër zyrtarët japin shifra të ndryshme, nga 180.000 deri në 240.000 shqiptarë nga Kosova. Ndodh kjo sepse ata ende nuk po i kanë mundësitë t’i klasifikojnë shqiptarët e Kosovës nga ish “jugosllavët”...

Për shifra konkrete të emigrantëve në shtetet tjera (Sh.B.A., Francë, Belgjikë, Holandë, Angli, Danimarkë, Norvegji, Itali, Shqipëri, etj.) nuk kam ndonjë të dhënë konkrete, por nga “bredhjet” e shpeshta në këto shtete, di se gjithandej ka shumë emigrantë shqiptarë nga Kosova. Po sjell një ngjarje simbolike. Kur erdhi në Norvegji Adem Demaçi, për të marrë pjesë në varrimin e Zonjës Berit Backer, Ministrja norvegjeze për imigracion pat biseduar me Demaçin, duke i thënë se do t’i kthente rreth 15.000 azilkërkues shqiptarë të Kosovës.

Në përmbyllje të “lojës” me shifra, mua me rezulton se në shtetet e Evropës dhe përtej oqeaneve duhet të kemi mbi 1.000.000 emigrantë (shqiptarë) nga Republika e Kosovës. Sa i përket madhësisë numerike të diasporave shqiptare në

Turqi, Amerikë e gjetiu, shifrat janë edhe më të mëdha.

Rëndom tani shtetet numërojnë saktësisht edhe bagëtitë dhe ua ngjesin në vesh nga një shifër identifikuese, kurse Kosova nuk ishte në gjendje të numërojë as emigrantët e saj. Po shpresoj se në të ardhmen e afërt Shteti i Kosovës do të bëjë regjistrim sa më të saktë të popullsisë se tij dhe në regjistrim do të përfshihen edhe emigrantët.

Në një të ardhme të afërt duhet të ballafaqohemi edhe me “emigrantët” që kemi në Maqedoni. Ai shtet nuk ua njeh të drejtën e shtetësisë maqedonase rreth 80.000 shqiptarëve që jetojnë me dekada kryesisht në Shkup me Rrethinë. Ata tolerohen atje vetëm si “të huaj” dhe sa herë që duan të vine për vizitë në Kosovë, kanë vështirësi të jashtëzakonshme, pasi nuk kanë fare pasaporta. Ndoshta një ditë Qeveria e Republikës se Kosovës do të bëhet në gjendje që të ngrit çështjen rreth statusit të shtetësisë të gjithë këtyre shqiptarëve, të cilët për shkak se trajtohen “të huaj” nga Shteti maqedonas, janë të privuar nga liria e lëvizjes, nga e drejta e votimit dhe të drejta të tjera.