Serbi
Tregim nga Agim Bacelli
E gjeti ne rruge te flakur si nje qen pa zot. Ishte nje djale
rreth 7 vjeç, bijond, i hajthshem dhe i handakosur. Dridhej nga te ftohtit dhe
nga te pangrenet e belbezonte fjale pa kuptim, ndoshta theshte, "Majka, majka..."
Dem Ahmeti e mori femijen e gjetur me vete ne shtepine e tij dhe
i dha urdher gruas qe te kujdeset per te. Femija pasi u rehatua, duke gjetur
prinder qe e trajtuane si femijen e vet, e zuri gjumi. Fatimja, gruaja e Demes
e mori ne krah dhe e vuri te flinte ne minderin ku flinte djali i dyte i saj,
Valoni.
- Mos e zgjoni! - u tha ajo tre femijeve te saj qe quheshin, i
madhi Ali, e dyta Valbona dhe i treti Valon.
Te tre femijet here pas here shkonin dhe e shikoni femijen e
huaj qe flinte ne nje gjume te thelle dhe ndiheshin krenare per babane e tyre
qe nuk e kishte lene ne rruge te vdiste. Valbona ishte me kurioze dhe i
kerkonte te jatit hollesira. Desh te dinte se ku e gjeti, cfar ai po bente, a
qante dhe pse fliste serbisht?! Babai e sqaroi Valbonen dhe femijet e tjere per
gjithecka duke u thene qe ta duane e respektojne te huajn persa kohe do ta
mbanin ne shtepi.
- Ai eshte rob Perendie, - ju tha.
Femijet u gezuane shume qe u bene edhe me nje vella tjeter.
Valoni ishte pak ne merak se i huaj do ti merrte per nje kohe te gjate minderin
e tij ku flinte por, nena e siguroi se ai do te flinte ne nje dyshek tjeter afer
tij.
Te nesermen, i huaj e kishte mbledhur mire veten dhe dukej i
qeshur dhe gezuar. Ai u tregoi se ishte femije serb dhe se nena e tij e kishte lene
ne rruge dhe kishte shkuar me nje burre te panjohur!
- Uci´cemo vas Albanski.(Ne do te
mesojme ty shqip!) Ti ´ces da budes nas brat.(Ti do te
jesh vellau yne!) - i tha Valbona e cila kishte gadi moshen e serbit.
Aliu i rrahu krahet dhe i tha:
- Kako se zoves?! (Na thuaj emerin!)
- Moje ime je Bozidar. (Me quajne Bozhidar).
- Lose ime. (Emer i keq) - tha Aliu i cili ishte rreth 15 vjec,
- Mi çemo te zvati Dari, slazes se? (do te quajme Dari, je dakort?)
Serbi nuk foli por vetem mblodhi supet.
Kaluane rreth 11 vjet dhe Dari u rrit se bashku me tre femijet e
Demes nen kujdesin e tij dhe te bashkeshortes Fatime. Ata perkujdeseshin per Darin
njelloi si per femijet e tyre dhe nuk bene kurre asnjehere dallim, perkundrazi nganjehere,
favoret i kishte serbi si i huaj qe ishte. Aliu dhe Valoni ju bene vellezer dhe
Valbona ju be moter, te cilet i dhane serbit dashuri, bese dhe respekt qe ai
kurre nuk kishte ndjere. Dari e mesoi shqipen perfekt dhe Demes i thoshte baba
e Fatimes nene. Por gjendja nuk vazhdoi gjate keshtu.
Nje dite Dari i kerkoi Demes qe te flasin "si burri
burrit".
- Une, - filloi Dari biseden me Demen duke shikur tek opingat e
tij, - kam vendosur qe te largohem nga shtepia juaj pasi nuk jam femije nga gjaku
juaj.
Demes ju mblodh nje lemsh ne gryke.
- Baba Dema, une nuk do t'ju harroj kurre ty, nene Fatimen,
moter Valbonen dhe vellezerit e mij, Ali dhe Valon, por...Me beso, ndihem serb
mes shqiptaresh. Ju jeni shume te mire por nuk jeni serbe si une. Me lini te
shkoj te rroj mes njerezve te mij, mbase atje do te gjej dhe nenen time apo
babane tim. Jam 18 vjec dhe i zoti ti bej balle jetes.
- Bir! - ju pergjigj Dema, - je krejt i lire te shkosh ku te
duash por duhet te dish nje gje, une jam babai per ty dhe me dhemb shpirti po
nuk te pash.
Nene Fatimja te do shume dhe do merzitet. Valbona do qaje per
ty, Aliu me Valonin do te me shajne mua qe te lash te shkosh. Megjitheate, une s'te
ndaloj nese ti ke vendosur te shkosh. Rruga e mbare bir, tu befte jeta hajmali!
- Kam vendosur Baba Dema, bile qysh sot!
- Atehere dua te te jap disa porosi sepse nuk dua te te humbas.
Shko biri im, shko. Pac bekimin tim si prind qe te kam rritur dhe mos na harro.
Ktheu tek kjo shtepi sa here te te bjere rruga ketej pasi kjo dere do te ngelet
e hapur per tere jeten per ty, do te jete shtepia jote ne hall e ne nevoje, ne
te mire e ne te keq. Nese punet s'do te shkojne mbare apo dikush do te
biere ne qafe,
mua dhe djemte e mij na ke ne krahun tend. Nese do te kesh nevoje per ne, mos
nguro te vish e te na trokasesh tek kjo porte qe mezi te pret. Kaq.
Tani merri tere plackat e tua, merr dhe cdo gje tjeter qe mendon
se do te duhet. Mos harrosh te marresh edhe pushken qe kam blere per ty bashke
me jataganin me myll sermi. Me vete po te jap edhe 12 mexhide flori se do te
duhen si fillim sa te rregullohesh.
U perqafuane dhe puthen. Fatimja qau dhe Aliu me Valonin fshinin
lotet.
Valbona ju var ne qafe dhe qante me denese e nuk shkeputej dot
prej tij duke e shternguar me krahet e saj qafen e Darit i cili rrinte si i
ngrire.
Kaluan disa vite pa marre vesh asnje lajm per Darin. Nderkohe
Aliu ishte martuar dhe kishte me nusen nje djale nje vjec. Edhe Valoni qe martuar,
gati femije, me qellim qe Turqia te mos e merrte ushtar. Per dite familja e Dem
Ahmetit shikonte nga rruga se mos u vinte Dari. Nje mbremje, kur Dema ishte me
pune, shume larg shtepise, vertete Dari erdhi.
Veshur ala serbce dhe ne koke mbante nje qylaf po serb. Ne krah pushken
qe i kishte blere Dema dhe ne brez jataganin e dhuruar po nga ai e qe i varej
deri ne toke. Me te ishin dhjete djem te tjere serbe te armatosur. Dari sec u foli
atyre dhe u drejtua tek dera e shtepise qe e kishte rritur. Fatimja qe e pa e para,
ju derdh ne qafe duke i thene, "Bir i nenes sa me kishte zene malli!"
- Nene Fatime! - bertiti serbi dhe e shtyri, - kam erdhur ketu
te marr Valbonen. Ajo do te behet gruaja ime!
- Jo te keqen nena! - Ajo eshte motra jote dhe kjo gje nuk behet
tek ne shqiptaret.
Valbona e kishte pare Darin nga dritarja e katit te dyte dhe i
degjoi te gjitha sa u thane. U rrenqeth.
- Une nuk jam shqiptar! Nese ju nuk ma jepni Valbonen me hir, une do ta marr me pahir! - kercenoi Dari.
- Jo! Jo! Jo, bir i nenes, ti po na korit!
Dari nxorri shpaten. Valbona qe ishte nje vajze shume e zgjuar, rrembeu
dicka ne dore qe e fshehu nen mesalle dhe rendi ne oborr.
- Ndal vellau im! Mos i bej keq nenes dhe askujt ne kete shtepi.
Kanuni im me thote qe te mos jem gruaja e askujt e aq me teper e
vellaut tim, - tha keto fjale, qiti nje kobure dhe qelloi veten poshte nofulles
e plumbi i doli ne cacken e kokes. Ra ne sekonde e vdekur per toke. Nderkohe
kishin dale jashte dhe dy vellezerit e Valbones, Aliu me Valonin.
Dari u dha urdher shokeve te tij serbe te qellonin mbi
vellezerit te cilet rane te dy vdekur mbi pragun e deres. Me jataganin ne dore
u sul brenda duke ndjekur Fatimen e cila hyri brenda per te mbrojtur nuset dhe
foshnjen e Aliut qe ishte vetem nje vjec. Pas Darit hyne dhe shoket e tij te
cilet i kapen dy nuset e reja dhe duke i terhequr zvarre i nxorren jashte.
Fatimja me
trupin e saj
mbulloi nipin nje vjecar duke thirrur, "Mos! Mos!Mos me vrisni nipin!"
Vampiri serb e ngriti jataganin dhe me sa fuqi qe kishte i ra
Fatimes ne qafe duke ja prere koken ne vend. Kishte menduar se me nje te
goditur t'ja priste koken edhe foshnjes. Jatagani pasi keputi koken e Fatimes i
zuri femijes vetem nje vesh duke ja prere qe ne rreze. Gjaku qe kerceu nga
damaret e Fatimes mbuloi femijen te cilit i kishte rene te fikt. Serbi mendoi se
i varu te dy dhe u largua.
Serbet moren dy nuset e reja dhe u zhduken ne terrin e nates.
Ajo nate u gedhi me kater te vare dhe nje te plagosur ne shtepine
e Dem Ahmetajt. Me te plagosurin ndodhi mrekullia, ai nuk vdiq, nje i aferm i
familjes, sapo degjoi krisma armesh shkoi tek shtepia e Ahmetajve dhe gjeti foshenjen
gjalle por pa ndjenja. Dora e Fatimes pa koke, mbante vendin e veshit te prere
te foshnjes sikur deshte ti ndalte gjakun ! I afermi dha kushtrimin ne fshat
dhe tere fshati u ngrit ne kembe! Femijen e moren disa gra dhe e mjekuan.
Fati i tij, plaga e veshit i kishte zene kore dhe nuk i kishte rrjedhur
shume gjak.
I afermi i Demes merr kalin me te shpejt ne fshat dhe fluturon
tek Dema, ku ai punonte, per ti dhene lajmin e zi. Kur mbriti atje ishte bere
qull ne djerse, bashke me kalin, te dy gulconin. Dema e kuptoj se vetem nje hall
i madh do ta sillte kushuririn e tij ne kete pamje.
- S'eshte haber i hajrit o Metush! - i foli kusheririt dhe pa
marre pergjigjen e tij ja hipi kalit te vet dhe te dy u sulen drejt shtegut qe
te shpinte ne fshatin e tyre. Rruges Metushi e hapi disa here gojen duke dashur
ti tregonte tragjedine por Dema ja priste fjalet ne mes duke i thene:
- Kisha nje parandjenje te keqe dhe isha shume nervoz. Dje dhe
sot jam grindur kot me disa fshatare te ketushem, gje qe s'me ka bere vaki kurre!
Pa me thuaj o Metush, ka ngelur kush gjalle?
- Nipi, edhe ai me nje vesh te prere. Dy nuset jane rrembyer nga
serbi qe...
- Mos me trego me shume.
- Ma bej hallall Fatime! Kujdesu per femijet tane, - foli Dema
me gruan e tij te vdekur.
Ata nuk e hapen gojen me deri sa mbriten tek shtepia. I tere
fshati dhe disa fshtara per rreth ishin atje. Burrat pinin duhan dhe grate
qanin nen ze.
Dema kerkoj nipin te cilin ja sollen ne cast. E ngriti ne krahe
dhe e puthi ne balle pastaj e hodhi tre here ne ajer duke e pritur e duke
thene:
- Veshuku i gjyshit! U shtofsh si lisat e pyllit ne keto kodra
dhe male dhe marrsh hak! Mos lenc kembe serbi ne keto ane!
Thirri nje grua dhe ja dha nipin dhe pasi puthi djemte e vdekur
ne balle, vajzen ne gjoks dhe Fatimes doren, shkoi e u ul mes burrave te cilet i
falenderoj qe ju gjenden prane.
Asnje nuk guxonte te fliste pasi menxyra ishte shume e rende dhe
ata nuk gjenin dot asnje fjale ngushelluese, vetem me plaku i fshtit te tha:
- S'ka me keq o Dema, zakoni e do te behesh i forte dhe te
marresh hakun. Te te rroje nipi e tu befte i mire si djemte e tu.
- Faleminderit baca Bato. Me ndihem tuaj do behem i forte dhe do
ta marr hakun por, ka edhe me keq se kaq!
Shume fshatare pane njeri tjetrin dhe menduan qe Dema ka
lajthitur pasi ata nuk kishin degjuar prej kohesh nje fatkeqesi kaq te rende.
- Nuk kam lajthitur o burra. Ka edhe me keq.
Pasi ndezi nje cigare te trashe sa gishti i madh i dores qe ja
zgjati baca Bato, Dema vazhdoi i qete te thote:
- Ka edhe me keq, me e keqja do te ishte sikur nipi te vdiste,
une te humbisja torruan, gjaku te mos merrej, nuset te mos liroheshin dhe serbi
te rronte e te shikonte fundin tim! Jam me mendje te kthjellet dhe qe nga ky moment
kerkoj ndihmen tuaj te liroj nuset e gjora dhe te marr hakun sipas kanunit tone
nese prej Zotit qofte e thene.
- Po Dema, u hodh Bato, - ky zakon ka ekzistuar nder ne qe kur
jemi krijuar si shqiptare nga Zoti dhe po ky tarbiet ka bere qe te mbijetojme megjithe
kushtet shume te veshtira e duke qene te rrethuar me armiq te shumte.
Ftoj fshateret qe ta perkrahin mendimin e Dem Ahmetit. Tere
burrat dhe grate te pranishem u ngriten ne kembe dhe i premtuane se do te jene
me Demen derisa te merret haku.
- Jo, s'kam nevoje per te gjithe ju, pasi shumica do vazhdojne
jeten normalisht ne shtepite e tyre. Para se te zgjedh djemte qe do luftojne
per mua dua te di sa serbe kane qene?
- Kemi gjetur gjurmet e dhjete-njembedhjet kuajve dhe jataganin
me te cilin eshte prere koka e se ndjeres qe i ka rene serbit rruges, - tha nje
nga burrat e fshatit.
- Ma sillni ketu jataganin!
Kur ja sollen, Dema zgurdulloi syte, jatagani ishti tamam
dhurata qe i kishte bere serbit te cilin e rriti ne shtepine e tij. Kapi koken
me duar dhe sokelliu:
- Harram tu befte buka ime o serp! Harram! - Pastaj u ngrit ne
kembe dhe kerkoi njezet djem te fuqishem.
- Ti ndjekim pa u bere von. Ata nuk do te jene shume larg nga
ketu pasi diten ata nuk udhetojne dot sepse i shohin shqiptaret qe jane rreth e
rrotull ketyre maleve.
Ne krye te njezet djemeve te rinj e te fuqishem, se bashku me
disa qen te mire gjahu, Dema u nis ne kerkim te serbit Bozhidar dhe shokeve te tij.
Pas dy ditesh kerkimesh, ceta e Demes ra ne gjurmet e Darit dhe bandes
se tij. Ata ishin duke festuar "triumfin" mbi shqiptaret ne nje zone
qe ndante kufirin midis shqiptareve dhe serbeve, pertej Molles se Kuqe. Rruges nga
kishin kaluar kishin lene gjurme, pasi neper shtepia te vecuara fshtaresh shqiptare,
kishin rrembyer ushqime, pije, placka dhe bageti. Ata gjendeshin ne nje pyll te
dendur, rreze nje shkembi ne faqen lindore, ne maje te nje kodre te vogel ku
kishin ndezur dhe zjarrin e piqnin mish duke menduar se asnje shqiptar s'do
guxonte te vinte deri aty. Tymi dallohej nga larg. Dy vete, serbet i kishin
lene roje ne dy cukat me te larta te kodres te cilet u lokalizuan nga syte e
moprehte te djemve te Dem Ahmetit. Qente nuk mbaheshin pasi kishin diktuar cubat.
Dema dha urdher qe qente te lidheshin. Njeri nga djemte e Demes hypi ne nje
peme ne kodren perballe dhe me qe ishte mengjez, shikimi qe shume i paster, ai
i dalloi disa serbe nga qylafet e zinj. Ceta e Demes i la kujt ne rrezen e anes
perendimore te kodres dhe duke shfrytezuar nje perrua te thate, e mbuluar me
shkurre, ju ngjiten kodres deri afer majes ku u shperndane ne forme rrethi duke
rrethuar keshtu majen e saj ku gjendeshin serbet. Pas nje vezhgimi te
hollesishem, ata i zbuluane dy rojet dhe derguane drejt tyre dy djem te cilet
me zvarritje ju afruane dhe i vrane duke i qelluar me pushke. Dy serbet-roje
rane nga majat e pemeve si dy sorra te ngordhura.
Dema me njehere sa degjoi pushket, dha urdher qe djemte e tij ti
ngjiteshin kodres perpjete, pa prishur formacionin dhe pa humbur shokun per
bri. Sapo degjuane pushket serbet rrembyene armet e tyre dhe u turren nga munden
te zene ne panik. Nga ana cdo ane e kodres ata ndeshen ne djemte e Demes. Nderruane
drejtim disa here por qe e kote. Nga do qe ktheheshin, degjonin fjalet bubullime:
Serpe, (Serbe) Dorzohuni! Pa bere asnje rezistence serbet u dorzuane me perjashtim
te Bozhidarit, i cili qellonte kuturu dhe bertiste shqip:
"Shqiptare! U shkerdhefsha nenen!"
Nuset e djemeve u gjenden me duar te lidhura dhe gjysem lakuriq.
Dy djem te Demas hoqen kemishat e tyre te gjata dhe ua dhane nuseve per ti veshur
pasi u zgidhen duarte.
Urdheri i Demes ishte qe Bozhidari te kapej gjalle, te vritej
vetem nese do rrezikohej jeta e ndonjerit. Dy nga djemte me te fuqishem te
Demes, vraponin duke u fshehur dru me dru andej nga vinte zeri i serbit dhe
qellonin ne ajer.
Pas nje ore rezistence, Bozhidarit ju mbaruan fisheket dhe
keshtu ai nxorri nje sepate duke e vertitur majtas e djathtas si i marre nga
paniku dhe deshperimi.
- Vritem o baba Demushi se te gjalle nuk me kap dot! Vete me ke mesuar
se burri nuk dorezohet!
Nderkohe dy djemte ishin afruar shume afer Bozhidarit por sepata
e tij nuk i linte te afroheshin. Djemte e Demes kishin me vete vetem thika.
Pa pritur Bozhidari qe e kuptoi se do ta kapnin te gjalle, i
sulmoi me spate ne dore. Njeri nga djemte e Demes u hodh poshte nje ledhi dhe rreshiti
tatepjete disa metra, tjetri duke ecur mbrapsht u rrezua ne nje dege druri. Bozhidari
ju hodh siper me spaten drejte kokes se tij por djali me shkathtesi u rrotullua
dhe kapi degen e drurit. Spata e Bozhidarit, ne sulmin e dyte, goditi degen e
thate qe mbante shqiptari i cili tashme ishte ngritur ne kembe dhe mbrohej me
degen e drurit e cila qe e trashe dhe spata nuk e priste dot me nje te goditur.
Shqiptari tjeter qe rreshqiti poshte u ngrit si shqarth dhe po i afrohej
ngadale Bozhidarit nga prapa por serbi shume i vemendshem e nuhati qe dikush po
i vinte nga prapa dhe vertik u kthye andej duke qelluar me spate.
Do ta kishte vrare nese Dema nuk do ta kishte qelluar me pushke
ne krahun e djathte, duke i ndalur keshtu sulmin vdekjeprures. Spata i ra nga dora
dhe ne kete kohe, djaloshi qe mbrohej me drurin, ju hodh siper dhe te dy u kacafyten
derisa erdhen shqiptaret e tjere te cilet e lidhen Bozhidarin me litar.
Tete serbet e kapur me pare qanin dhe kerkonin faljen e jetes
duke ja ngarkuar tere fajet Bozhidarit. Dema pasi i lidhi krahun Bozhidarit qe
te mos i rridhte gjaku, ju drejtua djemeve te tij:
- Si mendoni per keta tete serbe, c'far duhet te bejme me ta?
- Ju e dini baca Dema, si te na urdheroni ju, - ju pergjegjen
gati te gjithe me nje ze.
- Une mendoj ti lirojme pasi ata nuk do ta kishin bere masakren
ne shtepine time pa qene i mallkuari Bozhidar i cili duhet ta paguje ate qe
beri.
- Dakort por..., neve duhet tu japim nje mesim atyre qe te mos
bejne me krime tek ne, - tha dikush.
- Mesimi me i mire, - do t'ju drejtohej Dema, - eshte kanuni
jone i vjeter qe na thote, "dhemb per dhemb e sy per sy" e qe ka
kuptimin, serbet na vrane neve kater vete, aq edhe ne do te vrasim; dy rojet
serbe qe tashme kane vdekur, nje nga tete serbet e kapur dhe Bozhgua qe do te
vdese sapo ne te vendosim denimin per te. Jemi kater me kater. Tre vete behuni
gati ti
mbani
serbet ketu deri sa ne te jemi larguar aq sa serbet te mos kene mundesi te organizohen
e te na biene ne befasi.
Nje serb u vecua per tu pushkatuar.
- Jo! - bertiti nje nga nuset. - Nje serb tjeter eshte edhe ai
si Bozhgua, shume i ndyre dhe i poshter, ja ky ketu qe qan si femije dhe qe po zgurdullon
syte.
Nderkohe ajo i rrembeu thiken nga brezi nje djali dhe ja nguli
serbit drejt e ne zemer.
- Tani po, keta te tjeret le te falen, - tha nusja e djalit te
madh te Demas duke fshire gjakun nga thika.
Mbriten ne fshat te lodhur dhe te raskapitur. Bozhidarin e
mbyllen ne haurin e dhive te lidhur kembe e duar e goje. Dema u dha urdher 20
djemeve te tij qe te shkojne ne shtepite e tyre.
- Bozhgon do ta gjykojme dhe denojme pasi te kemi bere varrimin
e gruas, djemeve dhe cupes sime.
Asnje nga te njezte djemte nuk levizi nga vendi.
- Ne do te qendrojme ketu bashke me ty per tu bere nderet
anetareve te vdekur te familjes tende, - tha dikush nga ata.
Dema nuk foli.
Pas varrimit te njerezve me te dashur te familjes se Dem Ahmetit
ku moren pjese tere krahina me burra dhe gra, Dema i falenderoj te pranishmit per
nderin e bere dhe ndihmen e dhene dhe u kerkoi me pleqeve te fshatit qe te qendronin
ne gjykimin serbit. Qendruan kater pleq te cilet bashke me Demen moren vendimin
ne emer te fshatit qe Bozhidarin ta ekzekutojne me
prerje koke.
Para ekzekutimit, me plaku i fshatit, Batua, i beri dy pyetje
serbit:
- Do na thuash o serp, pse e bere kete menxyre dhe a kerkon
meshire?
Serbi nuk deshte te pergjigjet. Atehere Dema ju afrua dhe ja
ngriti koken qe e mbante ulur.
- Degjo ti Bozhgo! - Nderhyri Dema, - do te na thuash se s'ben aresyen
qe te shtyri te varsesh Fatimen e cila ishte nena jote e veretete pasi ajo qe
te polli, te leshoi ne rruge dhe ime shoqe te dha jete nga jeta e saj!
Do na thuash gjithashtu, cfar te shtyri te kerkosh Valbonen per
grua kur ajo ishte motra jote?
- Shqiptare! - sokelliu serbi, - ju urrej per vdekje! Ju kam
urryere qe diten qe ju pashe per here te pare. Une e di se si kam duruar ne gjirin
tuaj.
Nata qe fjeta me dhite tuaja mbreme ishte me bukur se kur flija
me ju. Une jam serb i vertete dhe cdo serb i vertete eshte nje antishqiptar i vertete.
- Degjo ti vic, pjelle e lopes! - nderhyri nje fshatar, - perse
na urreni kur ne shqiptaret nuk ju urrejme? Dhe tjeter qe dua te di, a e njihni
ju serbet besen dhe mirenjohjen?
- Une nuk e di pse ju urrej por e di qe ju urrej dhe cdo serb i vertete
ju urren juve njelloi si une.
- Mire, mire, - nderyri Batua, - a ndjen pendese qe ke vrare
njerez te pafajshem dhe qe te kane dashur?
- Per mua nuk
- Fjalen e fundit!
- Dua te kendoj nje kenge qe ma ka mesuar shkerdhate baba
Demushi dhe te vdes me kenge ne goje sic ai me ka mesuar por, me pare dua t'ju tregoj
nje gje qe ju shqiptaret kurre nuk e keni ditur dhe qe ma ka treguar nena para
se te me braktiste. Ne serbet jemi si gjarperi, kete e tregon dhe emeri jone Serpo=Serbo
(serpentis )= Serb qe ne latinisht do thote gjarper
pasi
keshtu u thirrem
kur zbritem nga Uralet ne Iliri. Ne, po na fute ne gji kur jemi te mpire, sapo
te marrim veten, te kafshojme. Une nuk bera asgje me shume sesa mund te bente
c'do serb tjeter.
Baba Demushi me mori mua ne shtepi pasi nuk e dinte qe isha
serb, kur e mori vesh, ai nuk me braktisi pasi mendoj se une
do ta harroj origjinen dhe do te kisha bese. U mundua me cdo gje te me beje
shqiptar dhe deri diku ja arriti qellimit. Une sot jam serb nga gjaku dhe
shqiptar nga huqet. Nje serb i shartuar ne kete menyre me nje shqiptar eshte
shume i rrezikshem dhe ju kete nuk e dini, eshte i rrezikshem pasi, pabesise
dhe urrejtjes serbe, i shtohet qendresa dhe kokefortesia shqiptare. Ju i pate sesi serbet e mij u zgerlaqen kur i kapet rob, ata
gjarperinj me mua ishin ndryshe, shume trima dhe te eger, ne doren tuaj u
kthyene femije, ndersa une jo.
Pastaj Bozhidari ja mori kenges:
Mu te gjoli
Nje gjarper me doli
E ca fjale sec foli;
Ne don te rrosh per jete,
Prije koken vete!
Lekuren lere ne toke
Se shpirti nuk do koke,
Ashtu si lekuren leme ne
Dhe fillojme nje jete te reee...
Jatagani ja preu serbit fjalen ne mes dhe koka e tij u rrukullis
nga mezhda siper shtepise se Demes ku e kishin lidhur ne nje hu dhe ra mu tek pragu
i portes se Dem Ahmetit.
Epilogu
Thone se nga veshpreri i Dem Ahmetit, sot jane bere shtate
fshatra shqiptare ku kembe serbi kurre nuk ka hyre. Shume prej shqiptareve te
ketyre fshatareve mbajne per llagap emerin VESHUKU. Frymezuar nga nje kenge
epike shqiptare.