MISIONET DIPLOMATIKE
Shkruan: Bashkiml Hoxhaj
1.
Kryetari Sejdiu, para do ditėsh dekretoi themelimin e nėntė misioneve
diplomatike tė Republikės sė Kosovės. Krejt nė rregull. Kosovės i duhet
shėrbimi diplomatik, dhe as qė do tė kishim nevojė tė hynim interpretimeve
teorike pėr tė shpjeguar rėndėsinė e kėtyre misioneve. Tek shumica syresh e
qytetarėve tė Republikės sė Kosovės, tani veē kanė filluar tė shfaqen opinione
se startimi i funksionimit tė misioneve diplomatike veē se ėshtė vonuar deri nė
kėto momente. Vonimi i mėtutjeshėm nuk ka arsye tė ndodhė. Ēdo minutė, orė,
ditė, javė e muaj ėshtė humbje e pakompensueshme dhe e pajustifikueshme kohe.
Thėnė realisht, funksionimi i marrėdhėnieve ndėrshtetėrore i Republikės sė
Kosovės me shtetet tjera po pėrjeton njė lloj hendikepi nė mungesė tė misioneve
tė saja diplomatike. Hapja e ambasadave ska diskutim se do ta
intensifikonte punėn rreth ndėrtimin tė marrėdhėnieve tė shtetit tonė me vendet
tjera. Njėherėsh, jemi tė vetėdijshėm pėr mundėsitė e limituara buxhetore tė
vendit tonė. Sigurisht fillimi do tė ketė vėshtirėsitė e veta, qoftė nė
aspektin financiarė apo profesional. Fillimisht ambasadat tona do tė kenė numėr
tė reduktuar personeli;ambasadorėt tanė dhe stafet e tyre sdo tė mund tė kenė
privilegjet e duhura siē kanė ta zėmė vendet e fuqishme ekonomike, apo ato
shtete qė tashmė kanė njė traditė tė gjatė nė kėtė lėmi. Nisur nga ky prizėm,
del se individėt qė kanė menduar tė konkurrojnė pėr tė udhėhequr me misionet
diplomatike dhe tė tjerėt qė do tė punojnė nėpėr kėto misione si pjesė e stafit
civil tė administratės, do tė ishte mirė ta marrin parasysh se puna nė
ambasada, kur kihen parasysh rrethanat nė tė cilat do tė punojnė, nuk do tė
jetė aspak e lehtė. Pra fillimi do tė jetė i vėshtirė, me sakrifica bile nėse
mund tė themi kėshtu. Nė kėtė plan, qeveria e Kosovės sigurisht do ti ketė
parasysh ca gjėra qė ndoshta pėr dikė mund tė mos tingėllojė si tė pranueshme.
Diaspora jonė ka njė traditė goxha tė gjatė rreth veprimtarisė atdhetare nė
dobi tė ēėshtjes kombėtare. Mėrgatės sonė nuk i kanė munguar asnjėherė
veprimtarėt politikė dhe as intelektualėt e kalibrave tė konsiderueshėm e me
autoritet tė ēmuar. Kur kėsaj i shtohet edhe numri i atyre qė janė rritur dhe
kanė kryer shkollat nėpėr vende tė ndryshme perėndimore, mendoj se diaspora
jonė ka mjaft kapacitete pėr tė ndihmuar nė ndėrtimin e bazave tė misioneve
diplomatike tė Republikės sė Kosovės. Nuk them se ambasadat tona do tė duhej tė
vėrshohen ose dominohen nga mėrgimtarėt tanė. Por ndihma e tyre, pa as mė tė
voglin ekuivok, do tė kishte me qenė mė se e nevojshme. Kjo do tė harxhonte me
pak kohe dhe mė pak mjete financiare. Dihet se akomodimi i njė personi me
familjen e tij nė njė vend tė huaj i ka kostot e veta jo tė ulėta.
2.
Kohėt e fundit nėpėr biseda tė ndryshme, nėpėr shkrime gazetash nga vėshtrues e
opinionistė, na ka rėnė tė dėgjojmė e lexojmė pikėpamje nga mė tė larmishmet
pėrkitazi me udhėheqjen e ministrisė sė punėve tė jashtme dhe misionet
diplomatike. Si mė tė preferuarit e njė numri opinionistėsh mė shpesh janė ata
persona qė flasin gjuhė tė huaja. Si pėr ēudi, rreth kėtij kriteri pėrqendrohen
shumica prej tyre. Rrallė kush pėrmend kriteret tjera tė domosdoshme siē janė
integriteti moral, politik, intelektual, profesional e kombėtar. Ku pa pasjen e
kėtyre kritereve mendoj se nuk plotėsohen as kushtet minimale qė duhet tė
plotėsoj njė diplomat. Kjo vlen edhe pėr tė tjerėt qė do tė punojnė nėpėr
ambasada si pjesė e stafit civil. Njohja e gjuhėve tė huaja natyrisht se ėshtė
njė kriter mjaft i rėndėsishėm, por jo i vetmi. Njohės tė gjuhėve tė huaja
Kosova ka mjaft, por kjo nuk do tė thotė se tė gjithė i plotėsojnė kushtet pėr
tė punuar nė pėrfaqėsitė diplomatike. Nėse merret kėshtu, atėherė tė gjithė
mėrgimtarėt tanė njohin sė paku gjuhėn e vendit ku jetojnė e punojnė. Por, njė
numėr prej tyre as qė kanė ndonjė profesion apo zanat tė kryer. Akreditimi i
ambasadorėve kėrkon kujdes tė veēantė. Ambasadorėt nuk emėrohen e hiqen sipas
preferencave politike tė qeverive qė shkojnė e vijnė. Prandaj, pėrveē nevojės
imediate tė hapjes sė ambasadave, kėrkohet edhe maturi nė pėrzgjedhjen e
kandidatėve sipas thėnies sonė popullore, tė ecet duke prekur. Kosova dhe
diaspora jonė kanė mjaft kuadro tė shkėlqyer qė do tė mund tė kryenin me sukses
punėn e diplomatit. Kosovėn mė sė miri mund ta pėrfaqėsojnė ata njerėz, ata
kandidatė qė nė CV-nė e tė cilėve ka dėshmi tė forta pėrkushtimi ndaj ēėshtjes
kombėtare. Atdhetarė nuk janė vetėm ata qė kanė derdhur lot pėr Kosovėn, siē jemi
mėsuar tė dėgjojmė shpeshherė. Kontributi nė fushėn e shkencės, artit,
kulturės, politikės, diplomacisė, luftės ēlirimtare etj, pėrbėjnė atdhetarizėm.
Njerėz tė dėshmuar tė profileve tė ndryshme kemi mjaft, fatmirėsisht. Kėrkohet
vetėm seriozitet nė angazhim nga ana e institucioneve tė Republikės sė Kosovės.
Ėshtė koha tė mendohet rreth interesave vitale tė vendit. Duke flakur
politikanizmin sipėrfaqėsor, emocional e folklorik. Politikėn e pėrbėjnė
interesat, e jo emocionet ka thėnė i madhi Ukshin HOTI.