KĖSHILLI  ORGANIZATIV I KUVENDIT MBARĖKOMBĖTAR

                                                

PROJEKT- TEZAT E FINALIZIMIT TE BASHKIMIT KOMBĖTAR TĖ SHQIPTARĖVE

 

(Tezat Themelore - projekt - pėr Kuvend Mbarėkombėtar)

                

Kuvendi Mbarėkombėtar, me delegatė, tė mandatuar nga krejt trojet shqiptare dhe Diaspora, me praninė edhe tė tė ftuarėve - deputetė e zyrtarė, pėrfaqėsues tė partive politike e shoqatave atdhetare, intelektualė veprimtarė tė ēėshtjes kombėtare, studjuesė tė huaj, personalitete e diplomatė, pėrfaqėsuesė tė organizmave ndėrkombėtare, tė akredituara nė Tiranė, - mbasi diskutoi rreth Fjalės-Apel, tė mbajtur nga Pėraqėsuesi i Kėshillit Organizator, zgjodhi ASAMBLENĖ KOMBĖTARE, miratoi njėzėri STATUTIN e saj, TEZAT THEMELORE TĖ FINALIZIMIT TĖ BASHKIMIT KOMBĖTAR SHQIPTAR dhe MEMORANDUMIN drejtuar organizmave ndėrkombėtare, shteteve dhe ambasadave kryesore, me objektivin madhor : konceptimin, orientimin, organizimin dhe drejtimin unik tė Lėvizjes sė Bashimit Kombėtar tė Shqiptarėve, deri nė krijimin e njė shtet-kombi tė vetėm nė territoret ku ata banojnė prej shekujsh nė Ballkanin Perėndimor.

 

Pika e referimit, e orientimit dhe e veprimtarive tė gjithanshme tė kėsaj Lėvizjeje, mbetet ideja, ende e parealizuar, e shpallur prej Kuvendit tė Lidhjes Shqiptare tė Prizrenit, se : "Tė gjitha krahinat e Shqipėrisė, e mėmės tonė tė dhimbshme e tė dashur, tė ndara nė vilajetet e Kosovės, tė Shkodrės, tė Manastirit dhe tė Janinės, pėrmblidhen nė njė shtet tė unifikuar..." (Abdyl Frashėri, dhjetor 1880).

 

Ky Kuvend Mbarėkombėtar, pėrfaqėsues i shoqėrisė civile tė organizuar, i opinionit mbarėshqiptar, i popullit qė bėn historinė, me vullnet atdhetar tė palėkundur, kėrkon ngritjen edhe tė politikave zyrtare shqiptare nė nivelin e problemeve dhe e interesave tė zgjidhjes sė ēėshtjes kombėtare, e pėrpunimit dhe implementimit tė asaj politike qė shpreh hapur, qartė, lirshėm e me vendosmėri objektivat maksimale pėr zgjidhjen e "ēėshtjes shqiptare" nė Ballkanin Perėndimor, qė pėrbėn dhe ēėshtjen tonė madhore kombėtare si dhe nyjen gordiane tė stabilitetit nė Ballkan.

 

Shteti i sotėm i shqiptarėve, Republika e Shqipėrisė, e kufizuar nga tė tri anėt tokėsore me pjesėt e coptuara tė trupit tė vet, tė rrėmbyera nga agresorėt fqinjė, vasalėt ruso-anglo-francezė, mbėshtetur nė parimet e mėdha tė demokracisė dhe humanizmit, duhet tė rikthehet nė normalitet, nė tė mirė tė vet dhe tė vetė fqinjėve, nė pėputhje edhe me vetė strukturėn e Evropės si Bashkim i shtet-kombeve.

 

Ky Kuvend ėshtė nė linjėn e nismės sė parealizuar Kadare-Qose-Tartari (1991), tė  Tetova-1 e Tetova-2 (1992), tė Tubimit Parakuvėndor nė Tiranė (1993), tė Kuvendit tė Intelektualėve shqiptarė pėr Ēėshtjen Kombėtare nė Stamboll (25-28 nėntor 1995); dhe synon tė konkretizojė e konsolidojė "Muajin e Kultrurės Kombėtare", sloganet "Njė Komb, njė histori!" e "Njė Komb, njė qėndrim!". Duke u nisur nga sllogani "Njė komb, njė qėndrim", tė shkojmė drejt sendėrtimit tė idesė "Njė Komb, njė shtet".

    

- Kuvendi Mbarėkombėtar vendosi qė TEZAT THEMELORE tė jenė orientimi bazė, pikėmbėshtetja, pikėreferimi dhe kriteri, matėsi i krejt veprimtarive tė organizuara nė trojet shqiptare, tė institucioneve, politikave dhe diplomacisė zyrtare, tė inteligjencies, tė partive politike e shoqatave, tė medias, diasporės dhe tė ēdo shqiptari me zemėr tė bardhė.

            

I. GJENDJA E SOTME E "ĒĖSHTJES SHQIPTARE"

 

- 130 vjet pas Lidhjes Shqiptare tė Prizrenit (1878), 96 vjet pas shpalljes sė Pavarėsisė sė Shqipėrisė (1912), Kombi Shqiptar ende mbetet kombi i pėrpjestuar pėr gjashtė.

Na ka munguar strategjia si t'i qasemi realizimit tė aspiratės shekullore dhe nuk e kemi kundruar e shtruar atė si njė "nyje gordiane" tė vetme.

 

Prandaj sot kemi :

Njė Shqipėri kombėtarisht tė cunguar;

Njė Kosovė protektorat, gjithashtu tė coptuar e me status tė pakonsoliduar;

Luginėn shqiptare tė Preshevės, koloni tė Serbisė;

Njė entitet shqiptar nė “Maqedoni” nėn sundim kolonal sllavo-maqedonas dhe tė pa bashkuar politikisht;

Njė komunitet shqiptar nė Mal tė Zi, kombėtarisht tė paemancipuar;

Njė Ēamėri, po thuaj se tė harruar;

Toplicėn tė boshatisur prej banorėve autoktonė shqiptarė (1878);

Njė Sanxhak qė gati po e humbet gjuhėn amtare dhe identitetin shqiptar;

Miliona shqiptarė nė Turqi, gati tė asimiluar;

Njė mėrgatė shqiptare, tė fuqishme, paksa tė hallakatur prej grupimeve tė pozicionuara politiko-partiakisht;

Njė politikė e diplomaci shqiptare kombėtarisht ende tė paunifikuar e tė paformėsuar njėmendėsisht.

 

- Trojet etnike shqiptare, tė aneksura ushtarakisht nga shtetet fqinjė, pėr gjatė gjithė kufirit tokėsor, pushtime tė sanskionuara edhe me traktate ndėrkombėtare, janė mirėfilli koloni.

Kėrkesa pėr dekonolizim dhe ribashkimin e tyre me shtetin-amė i pėrket Rezolutės Nr.2965 (1974).tė Asamblesė sė Pėrgjithėshme tė OKB-sė, Komitetit pėr dekolonizimin, i cili obligohet tė pėrkrahė e tė mbėshtesė moralisht e financiarisht edhe Lėvizjen e shqiptarėve, ashtu siē bėn ai edhe pėr tėrė organizmat ēlirimtare tė kombeve tė tjera.

Republika e Kosovės hyn nė kategorinė dhe radhėn e atyre mbi 120 shteteve qė u krijuan pas shkatėrrimit tė perandorive koloniale.

 

- Akt-akuza jonė kombėtare e pėrpjekjeve barbare pėr shkombėtarizim, genocid e diskriminim, ėshtė gjerėsisht e faktuar dhe e dokumentuar.

 Ato fillojnė qė me traktatin "Zakonik Stefana Dushana" tė sllavėve mesjetarė, me "Megaliidhenė" dhe legjendėn greke tė "Vorio Epirit" pas revolucionit tė vitit 1821, me "Naēertanien", "Shpėrnguljen e arnautėve", "Problemin e pakicave nė Jugosllavi" e memorandume akademikėsh tė indoktrinuar; me thirrjet makabre, si prej njerzish tė egėr tė xhunglės ("Ubij, Zakolji, da shiftar ne pastoji"), me ekspedita hanibaleske ēetnikėsh e andartėsh, me kėrcėnime pėr konvertimin e besimit, emėrtimin e shqiptarėve si "turqė", "myslimanė", "torbeshė", "shiftarė" dhe vėnien e prapashtesave sllave nė mbiemrat shqiptare, e tė tjera.

 

Nipėrit e fqinjėve tanė, tė humanizuar e tė demokratizuar njė ditė, do tė skuqen pėr tė kaluarėn e shteteve tė tyre, qė kanė vepruar kaq barbarisht dhe me njė shovinizėm paprecedent pėr ēdo “caus belis”.

 

- Nė njohjen dhe mbėshtetjen e kauzės sė shqiptarėve pėr bashkim janė edhe shumė zėra tė huaj, gjithėnjė e mė tė fuqishėm siē janė deklarmet e kongresmenit Dana Rohrabaker: "Shtetet e Bashkuara nuk duhet tė pėrdorin standarte tė dyfishta kur shtrohet ēėshtja e tė drejtės sė popujve pėr vetėbendosje,... Populli i Kosovės nuk dėshiron tė jetė pjesė e Sėrbisė, ...ai ka plotėsisht tė drejtė tė vendosė pėr fatin e tij"; dhe "Shqipėria e Madhe nuk mund tė ndalet. Shqiptarėt do tė duan tė lidhen me Shqipėrinė. Kjo ėshtė nė psikikėn e tyre dhe bota do tė duhet tė pėrballet me kėtė. Kufijtė e Ballkanit do tė ndryshojnė" (Martin Shlezinger, Qėndra e Studimeve tė Evropės Jugė-lindore "Wilson" - SHBA) e tė tjera.

 

II. KOSOVA - PROJEKTI KOMBĖTAR IMEDIAT MĖ SERIOZ

 

- Kosova shqiptare, aktuale, ashtu, ende po e cunguar prej asaj historikes, vatra e shquar e atdhetarizmit, detashmenti pararojė i organizuar i pėrpjekjeve pėr liri, pavarėsi e integrim kombėtar, dėshmi e vitalitetit, qėndrueshmėrisė dhe mbijetesės kombėtare (struge le for life), si shtet i ri, i pavarur e sovran, ėshtė hallka kryesore nė zinxhirin e bashkimit kombėtar tė shqiptarėve. Me vullnetin politik tė popullit sovran, ajo premton tė jetė dhe "dallėndyshja e parė" e bashkimit me shtetin-amė.

 

- Shteti i ri i Kosovės, projekti kombėtar mė serioz imediat i shqiptarėve, me tė gjitha kushtet pėr tė qenė i pavarur e sovran nė tė gjithė territorin e vet, me subjektivitet ndėrkombėtar tė njohur, ende nuk ėshtė shkėputur nga orekset e fqinjėve pėr gllabėrim territoresh tė saj, mbetet nė vorbullėn e konflikteve etnike, ku, pėrgjithėsisht, kuptohet, ėshtė vėshtirė tė gjendet ajo zgjidhje ideale, qė tė kėnaqte secilėn nga palėt dhe tė miratohej plotėsisht prej tyre, qė nuk ofron dhe garanci tė mėdha pa ndihmėn ndėrkombėtare, nuk "rrumbullakoset" dot me njohjen e plotė tė subjektivitetit politiko-juridik e ndėrkombėtar tė tij.

 

- Ēėshtja e Kosovės u vu nė partneritet tė plotė me bashkėsinė ndėrkombėtare, madje, dhe nė vartėsi tė saj. E ardhmja e Kosovės, pas shpalljes sė Pavarėsisė prej Kuvendit tė Prishtinės (17 shkurt 2008), do tė vazhdojė tė jetė njė proces nė kontraktualitet me OKB-nė, BE-nė dhe NATO-n.

Pavarėsia e shpallur ėshtė hap i rėndėsishėm, i shkėputjes edhe de jure prej sundimit tė Serbisė, ndonėse “Pako-ja e Ahtisaarit”, pa mundur tė kapėrxejė kufijtė, kornizat qė imponojnė Fuqitė e Mėdha, i ka tė theksuara tendencat pėr ruajtjen e mėtejshme tė ndikimit serb.

 

- “Pako-ja e Ahtisaarit”, qė para shpalljes sė Pavarėsisė, i pėrmbante nė vetvete edhe dritat qė reflektojnė, edhe hijet qė e zvetėnojnė, i vinte Kosovės kushte, kufizime, tėrhiqte vėrejtje parimore edhe pėr kapituj tė veēantė tė saj, pėrshkohej prej ambiguiteteve, qė e invalidonin sovranitetin e Kosovės nė aspektin politiko-juridik dhe atė teritorial.

 

Konkretisht : shpallje arbitrare e Kosovės si "multietnike", njė epitet joadekuat me shumė pasoja negative qė rrjedhin prej tij; ecje nėpėr pavarėsinė eventuale, me kufizime tė ndieshme tė lėvizjes nėpėr tė; mundėsi eventuale "e tė qenurit sovran", me sovranitet tė deklaruar, jo tė plotė e tė pjestuar; - i cėnuar edhe me tolerimin e fushatės zgjedhore serbe nė territorin e Kosovės mė 11 maj 2008, - dukuria e heqjes sė sovranitetit tė Serbisė mbi Kosovėn, pa gatishmėrinė pėr t'ia mbartur atė plotėsisht institucioneve tė saj; hapje e procedurės pėr shfuqizimin e Rezolutės 1244, pa garancitė pėr miratimin e njė rezolute tė re nga Kėshilli i Sigurimit tė OKB-sė;  mundėsitė e bėrjes sė Kosovės me Kushtetutė e simbole shtetėrore, pa tė drejtėn e plotė tė saj pėr pėrcaktimin e pėrmbajtjes dhe zgjidhjve konkrete tė tyre; prani ndėrkombėtare civile e udhėhequr nga BE, por edhe me ndėrhyrje e fuqi ekzekutive tė Pėrfaqėsuesit Civil Ndėrkombėtar; hapje eventuale e rrugės pėr antarėsim nė mekanizmat ndėrkombėtare, me standarte shumė tė larta pėr ta realizuar kėtė pranim; mundėsia e krijimit tė njė Force tė Re tė Sigurisė, me shpėrbėrjen e TMK-sė, emblemės sė Luftės sė lavdishme tė UCK-sė; shprehje e mosndarjes sė Kosovės, me krijimin e dy komunave nė Mitrovicėn e vetme; nivel shumė tė lartė tė administrimit dhe vendimarrjes pėr serbėt nė komunat e tyre, madje, edhe decentralizim asimetrik nė vijat etnike, si dhe mbrojtja e monumenteve tė kultit nė shkallėn mė tė lartė tė mundshme; pranimi i shtetėsisė sė dyfishtė pėr qytetarėt e ish Jugosllavisė nė Kosovė deri mė 1 janar 1998, me mundėsi manipulimi, por dhe me privimin e kėsaj tė drejte tė mijėra shqiptarėve tė pėrzėnė e tė shpėrgulur gjithandej nėpėr botė para kėsaj date. "Tė drejtat shtesė" pėr serbet pėrbėjnė sfidėn mė tė madhe pėr Kosovėn.

 

- Kufizimet e sovranitetit dhe tė pavarėsisė sė Kosovės si shtet, pėr njė periudhė, bėjnė evidente edhe dy shqetėsime tė mėdha, tė mbarsura me rreziqet pėrkatėse dhe invalidim tė vetė statusit tė shpallur :

 

Sė pari, vendosja e mandateve tė BE-sė nė Kosovė, do tė nėnkuptonte pėrsėritjen e fenomenit "Bosnjė" pėr shtetin e ri, qė gjeneron dhe mentalitetin e varėsisė.

 

Sė dyti, pėrsiatjet dhe kėrkesat serbe, tė legalizuara e favorizuara edhe prej dispozitave tė “Pakos sė Ahtissarit”, pėrbėjnė mundėsinė reale tė krijimit tė oazeve etnike me serbė, tė cilat jo vetėm cėnojnė kompaktėsine territoriale, por shkaktojnė edhe defunksionimin e pjesshėm tė institucioneve tė shtetit. Madje, nėn  kamuflimin e idesė pėr decentralizim, sanksionohen dy entitete, pėrligjet ideja e pa priciptė e multietnicitetit, krijohen, kėshtu, premisa pėr ndarje. Ėshtė naive e paradoksale, sidomos, motivimi i kėtyre lėshimeve me "mbrojtjen e kishave dhe manastireve", kur dihet botėrisht se "kėrkesat fetare janė vetėm pretekste pėr qėllime politike e strategjike".(H. Kisinger).

 

- Shpallja e Pavarėsisė sė Kosovės ėshtė hap i rėndėsishėm i shkėputjes sė saj edhe “de jure” prej sundimit tė Sėrbisė.

Ndėrsa vetė “Pako-ja e Ahtissarit” nuk i kapėrxen kufijtė, ato korniza tė zgjidhjes sė ēėshtjes sė Kosovės, qė imponojnė Fuqitė e Mėdha, me tėrė ato lėshime pėr ruajtjen e ndikimit dhe diversionit serb mbi shtetin e ri.

 

Ndėrsa janė tė gjitha motivet dhe argumentet qė Kosova tė jetė plotėsisht shtet i pavarur e sovran, "zgjidhja" dhe "statusi" aktual nuk janė nė pėrputhje me vullnetin e plotė tė popullit : 9 vjet pas atij martirizimi biblik, Kosova ende mbahet "hiq e mos kėput", me stėrzgjatje e stėrhollime, nė njė "mjegullnajė diplomatike", qė gjenerojnė dy ndjenja tė skajshme, jorealiste e tė dėmshme : edhe "optimizėm tė pamatur", edhe "pesimizėm tė kulmuar".

 

- “Pako-ja Ahtisaari”, po tė trajtohej si standart dhe etalon i pėrgjithshėm, atėherė do tė duhej tė shtrihej zbatimi i parimeve dhe kritereve tė saj edhe nė shtetet tjera tė Ballkanit: Mal tė Zi, Serbi, “Maqedoni” dhe Greqi, sepse nė kėto shtete jetojnė mė shumė minoritete dhe me perqindje shume mė tė mėdha se sa nė Kosovė.

 

- Nė analizėn konceptuale tė perspektivės, duke pasur parasysh synimet historike tė shqiptarėve pėr tė jetuar sė bashku, tė sanksionuarit e tė gėzuarit e sovraitetit tė plotė politiko-juridik dhe ekonomik tė Republikės sė Kosovės, pėrbėn njė hap dhe hallkė nė procesin e bashkimit kombėtar, ashtu si dhe duhet trajtuar. "Bashkimi i Kosovės me Shqipėrinė njė ditė do tė ndodhė" (Akademik Rexhep Qosja).

 

Pėrndryshe, prania e dy shteteve prej shqiptarėsh nė Ballkan, do tė ishte, mė shumė njė handikap, se sa pėrparėsi gjeopolitike e Kombit Shqiptar nė Gadishullin Ballkanik.

 

III. MBI SEGMENTET E TJERA TĖ ĒĖSHTJES SHQIPTARE

 

1.      - Shqiptarėt nėn “Maqedoni”.

Popull autokton nė trojet e veta, qė sot pėrballen me pozitė denigruese. 

Deklarimi i pavarėsisė sė Maqedonisė u realizua pa u sanksionuar pozicioni i etnitetit shqiptar, vendi dhe roli i tij kushtetues. Edhe “Marrėveshja e Ohrit” konservoi, pėr kėtė etnitet, vetėm statusin e "pakicės kombėtare", madje, pa e emėrtuar cilėsisht, duke e pėrfshirė vetėm nė tėrėsinė e "shtetit multietnik". Ajo, me trajtimin e shqiptarėve si njė minoritet, me mos njohjen shqiptarėve tė sė drejtės sė subjektit politik, tė sė drejtės sė sovranitetit dhe tė rolit shtet-formues, nuk e eliminoi shkakun themelor tė krizave etnike nė vend.

 

- Vendi fqinj e ka tė domosdoshme, imperative njė kushtetutė dhe njė koncept tė ri shtetėror qė tė zhduk ēdo dominim tė njė etniteti mbi tė tjerėt, ku tė njihen shqiptarėt si popull autokton dhe pjesė integrale e Kombit Shqiptar nė Ballkan.

 

-Vetėadministrimi i shqiparėve nė “Maqedoni”, me autonimi, nė formė federate, apo kantonesh, deri nė bashkimin me Shqipėrinė, janė forma tė ligjshme, legale e tė pranueshme.

 

2.      - Kuvendi shpreh shqetėsimin ndaj represioneve dhe dhunės sė pushtetit serb ndaj shqiptarėve tė Kosovės Lindore nėn Sėrbinė (Preshevė, Medvegj, Bujanovc), dhe konfirmon mbėshtetjen dhe solidaritetin vėllazėror ndaj kėrkesave tė tyre tė artikuluara pėr autonomi politiko-territoriale, me tė drejtė bashkimi me Kosovėn, siē ėshtė sanksionuar edhe me referendumin e sovranit popull (1-2 mars 1992) etj.

Kosova Lindore, e aneksuar Serbisė jo me luftė, por nė kohė e kushte paqėsore, nuk mund tė mbahet nėn pushtimin serb, duke i shtypur pėrpjekjet e shqiptarėve pėr avancimin e pozitės sė tyre politike dhe kombėtare. Duke mos e konsideruar Serbinė as shtetin e tyre, as "ombrellė sigurie" pėr jetėn e tė ardhmen, duke qenė tė rrezikuar prej sjelljes armiqėsore, bizantine, antishqiptare tė pushtetit serb, - shkaku dhe thelbi i vėrtetė i krizave etnike nė Luginė, - shqiptarėve duhet t'u njihet medosmos parimi i vetėvendosjes, i promovuar si parim demokratik i tė drejtės ndėrkombėtare.

 

 

3.      - Nismat e pakonsiderueshme qė janė ndėrmarrė pėr tė pėrmirėsuar pozitėn e shqiptarėve nėn Mal tė Zi, nuk i kanė nxjerrė ata nga statusi i qytetarėve tė rendit tė dytė, nuk u kanė sanksionuar atyre lirite dhe tė drejtat kolektive e kombėtare.

Sikurse ėshtė e hidhur e kaluara e shqiptarėve nė ato troje, po ashtu edhe pozita kushtetuese-ligjore aktuale mbetet denigruese.

Shteti i Malit tė Zi shtiret i shurdhėr pėr kėrkesat legale e tė ligjshme tė shqiptarėve pėr emancipim qytetar e kombėtar, respektimit tė sė drejtės mė themelore qė tė mos ndjehen tė diskriminuar nė raport me malazezėt.

Shqiptarėt brenda territorit tė Republikės sė Malit tė Zi jetojnė nė trojet e veta stėrgjyshore, nė njė brez territorial tė pandėrprerė me shqiptarėt e tjerė nė Ballkanin Perėndimor, e kanė tė domosdoshme dhe minimale plotėsimin e kėrkesės pėr ndryshimin e statusit kushtetues nė krejt vendin, veēanėrisht pėr forcimin dhe zgjedhimin e pushtetit lokal nė trevat ku pėrbėjnė shumicėn e popullsisė, pėrfshi deri dhe tė drejtėn e tyre pėr vetėvendosje me vullnet tė lirė.

 

4.      - Kuvendi Mbarėkombėtar shpreh bindjen se nuk mbyllet nė arkivė, as nuk shuhet "Ēėshtja e Ēamėrisė", - segmenti i plagės shqiptare mė tė thellė e tė hapur, qė shovinizmi grek ende e manipulon me spekullime, edhe pėrpiqet ta mbulojė me pluhurin e harresės.

Shtetit fqinj jugor, me praninė e mijra shqiptarėve autoktonė ortodoksė (tė quajtur "arvanitas" pėr diferencim e diskriminim), me shqiptarėt autoktonė myslimanė tė Ēamėrisė tė bastisur, me mijėrat e emigrandėve ekonomikė tė kohėve tė reja, i pėrkiste dhe i kishte hije tė kultivonte dhe tė seliste simbiozėn vėllazėrore shqiptaro-greke dhe jo t'i lėshonte frerin politikave antinjerėzore e antidemokratike, praktikave tė egra, cinike, diskriminuse, etno-religjioze intolerante, brutalisht tė pėrgjakshme.

Ēėshtja shqiptare e Ēamėrisė ēdo ditė e mė tepėr po i zbulohet dhe i prezantohet botės demokratike si njė nga tragjeditė gjenocidale tė shekullit XX, aplikuar prej Athinės zyrtare ndaj njė popullsie etnike, nė trojet amėtare, prej shekujsh pjesė integrale e territoreve shqiptare, tė shkėputura dhunshėm e arbitrarisht prej kufijve tė padrejta qė u vendosėn nė vitin 1913.

 

- Ēėshtja e Ēamėrisė, e statusit dhe fateve tė popullsisė ēame, tė pėrzėnė dhunshėm e tė masakruar, e pa trajtuar sa e si duhet nga vetė shteti shqiptar, gati e mohuar, kėrkon sot trajtimin politik parimor e serioz.

Ėshtė i hapur dhe kėrkon zgjidhjen adekuate problemi i lirive dhe tė drejtave kombėtare tė shqiptarėve qė jetojnė nėn Greqi, pavarėshit nga besimi fetar qė kanė pėrqafuar, kėrkon zgjidhjen e vet edhe e drejta e kthimit tė ēamėve nė trojet e pasuritė e tyre stėrgjyshore, vendosja e lidhjeve dhe integrimit tė tyre me botėn shqiptare, sipas frymės sė tė gjitha konventave ndėrkombėtare.

 

- Kuvendi tėrheq vėmėndjen, qė ēėshtja ēame, si "njė nga pikat kyēe", tė mos pėrdoret as pėr tė mbajtur pezull marrėdhėniet Shqipėri-Greqi, as pėr pazare politike dhe krijim tė njė stabiliteti fals, por tė insistohet me kėmbngulje, me vullnet politik transparent e demokratik, nga pozita e raporte partneriteti e reciprociteti midis Shqipėrisė dhe Greqisė, tė vihen nė vend parimisht padrejtėsitė historike, qė marrėdhėniet midis Republikės sė Shqipėrisė dhe asaj tė Greqisė, tė jenė vėrtetė tė mira, tė shėndosha, tė njė fqinjėsie shembullore, tė tilla qė t'i shėrbejnė stabilitetit dhe progresit.

      

 IV. BASHKIMI KOMBĖTAR I SHQIPTARĖVE DHE INTEGRIMI EVROPIAN.

 

 - E veēanta e shqiptarėve, ėshtė se po pėrballet sot me dy lloj integrimesh, me atė mbarėshqiptar, si komb i vonuar nė histori e kėrkesė e kohės, dhe me atė evropian.

 

- Kuvendi shpreh bindjen dhe vullnetin politik qė integrimi, mė parė i shqiptarėve nė vetvete dhe hyrja, mandej, nė Bashkimin Evropian,- nė kėtė dukuri tė re tė organizimit tė zgjedhur prej Kontinentit plak nė erėn e demokracisė, - tė trajtohen si dy procese tė lidhura, komplementare, si pjesa me tė tėrėn, ku ēdo komb tė jetė si njė gurė nė mozaikun e Kombeve tė Bashkuara Evropiane.

Faktikisht Kontinenti ynė po bėn realitet atė qė kish profetizuar dhe theksuar njė franez i madh qė nė shekullin e 19-tė se: "Ju, gjithė kombet e kontinentit, pa zvenitur cilėsitė tuaja tė veēanta, individualitetin tuaj tė lavdishėm, njė ditė do tė shkriheni nė njė njėsi madhore e do tė pėrbėni sė toku vėllazėrimin evropian" (Viktor Hygo).

 

- Identitetin tonė kombėtar tė spikatur, tė farkėtuar e selitur nė tėrė rrjedhėn spontane e atė tė ndėrgjegjėsuar tė jetės sė hershme, prej pellazgėve, nė njė histori njerkė, me politika fqinjėsh tė dominuara prej instiktesh e ligjesh tė xhunglės, atė mbijetesė imunitare gjenetiko-biologjike, antropologjike, etno-psiko-kulturore, ato virtyte shembullore e potencial intelektual, na obligojnė t'i rikuperojmė e t'i konsolidojmė mė tej, me maturi dhe sens demokratik, nė kėtė rrjedhė objektive tė re dhe logjikė tė hekurt tė jetės shoqėrore.

 

- Pasaporta kombėtare e shteteve qė inicuan Bashkimin Evropian ka qenė e pacėnuar. Ashtu dhe e atyre qė u pranuan mė vonė, e tė gjithė komb-shteteve qė do tė anėtarėsohen nė tė ardhmen.

 

- Vėnia nė vend e historisė dhe traditave tė etnisė dhe tė kombit shqiptar, dhunshėm tė grabitura, tė falsifikuara apo tė fshehura, si dhe fshirja e pluhurit tė insinuatave dashakeqe ndaj shqiptarėve (pėrfshi dhe atė mė tė shpifurėn, - "rrezikun e fomdamentalizmit dhe terrorizmit islamik" qė arthka, gjoja, prej kombit shqiptar), ėshtė nevojė dhe kontribut edhe pėr vetė historinė dhe mozaikun e identitetit tė kontinentit.

 

- Zgjidhja e drejtė, e plotė e pėrfundimtare e ēėshtjes shqiptare, dhėnia fund e mbajtjes sė trojeve shqiptare si posedim kolonial, gurė shahu, monedhė tregu, mollė sherri, rrufe-pritėse, "fuēi baroti" e "kuti Pandore", bėhet nė marrėveshje dhe mirėkuptim me faktorin ndėrkombėtar, me gjeopolitika qė synojnė t'a shndėrrojnė kombin shqiptar nė njė faktor baraspeshues, ekuilibrues e stabiluzues nė rajon e mė gjerė, dhe jo tė konceptohet ky "bashkim" si i ezaurueshėm prej proceseve mega-integruese.

Evropėn aty e kemi, ėshtė e jona prej shumė shekujsh. Pėrfshirja brėnda Bashkimit Evropian pak mė me vonesė, por me identitet e dinjitet, ėshtė e rėndėsishme dhe nė tė mirėn e pėrgjithshme.

 

- Dihet se dramat dhe traumat qė pėrbėjnė "ēėshtjen shqiptare" nė Ballkan, janė pasojė e drejtpėrdrejt tė atij kornizimi tė ēėshtjes, qė kanė imponuar Fuqitė e Mėdha. Po edhe mė tej, vullneti politik dhe vendimet e ndėrkombėtarėve, nuk janė gjithėnjė adekuate  me aspiratat, interesat dhe problemet jetike tė Kombit Shqiptar, se ish Fuqitė e Mėdha, qė i shkaktuan padrejtėsinė e madhe Kombit Shqiptar prej Konferencės sė Paqes sė Shėn Stefanit (1878) e kėtej, jo vetėm reflektojnė me vėshtirėsi, por sot i pėrmbahen linjės mė komode pėr ta, - asaj tė pėrfshirjes sė Ballkanit Perėndimor nė BE, ku, vetvetiu, do tė rezultoka e zgjidhur edhe ēėshtja shqiptare. Ėshtė linjė e lidhjes sė shkurtėr dhe e arnuar dobėt.

 

- Qė nuk do tė ndodh ndonjė ndryshim nė fatet dhe statusin e kombit shqiptar me variantin e hyrjes nė BE pjesė-pjesė, kėtė e dėshmon mirė njė nga segmentet e saj - Ēėshtja e Ēamėrisė nėn Greqinė fqinje, e cila ka dekada qė ėshtė efektive e BE-sė, por kėtė Ēėshtje, gati e injoron, e shpall inekzistent. Ėshtė edhe vetė shteti shqiptar qė nuk e ka vėnė shumė unin nė zjarr pėr kėtė Ēėshtje. Politika greke i mshon idesė sė homogjenitetit etnik nė shtetin e vet, nuk do t'ia dijė pėr etnitetet e pakicave kombėtare tė tjera. Po edhe Brukseli sikur ėshtė pajtuar me qėndrimet e Greqisė, e cila, edhe pse vetė ėshtė brenda e pret antarėsimin edhe tė fqinjėve, vazhdon tė mbajė gjallė lakmi e pretendime tė caktuara.

 

- Atėherė janė strategjia dhe taktikat politiko-diplomatike shqiptare ato qė duhet tė kenė si bosht qėndror dhe tė afishuar e lakuar qartė aspektin kombėtar, zgjidhjen parimore tė ēėshtjes shqiptare. Gjithnjė ėshtė e pamjaftueshme mbėshtetja e shpresave tė realizimit tė tė drejtave tė shqiptarėve vetėm, apo dhe kryesisht tek vullnetet politike tė ndėrkombėtarėve, aq mė pak tė fqinjėve.

Kuvendi e shtron si imperative, tė pranojmė, mė parė veten tonė tė strukturuar, siē na takon historikisht, mandej tė pėrfshihemi edhe nė strukturat euro-atlantike; tė bashkėpunojmė mirė midis vėllezėrve tė njė gjaku e gjuhe, mandej tė integrohemi edhe me fqinjėt e rajonit dhe tė Evropės; tė krijojmė qytetarinė tonė, qė tė zėmė nė shoqėrinė e hapur globaliste vendin qė meritojmė.

Tė ndarė, nuk mund tė ecim, si tė jemi tė bashkuar; kur na mungon vitaliteti dhe qėndresa e pėrbashkėt, mund tė mposhtemi e tė asimilohemi lehtė; tė mos kėnaqemi me atė qė kemi, por tė kėrkojmė atė qė na takon.

 

- Moszgjidhja e plotė e pėrfundimtare e "Ēėshtjes shqiptare", lėnia e saj "hiq e mos kėput", ka ēuar nė tre luftra ēlirimtare (Kosovė, Lugina e Preshevės e Lugina e Vardarit), si dhe nė praninė e njė organizmi me emrin Fronti pėr Bashkimin Kombėtar Shqiptar (FBKSH), bashkė me krahun e vet tė armatosur, - Armatėn Kombėtare Shqiptare (AKSH), - i cili pretendon dhe insiston pėr realizimin e ri-bashkimit kombėtar tė shqiptarėve, duan apo nuk duan fqinjėt pushtues kolonizatorė, e mbėshtet apo nuk e mbėshtet kėtė kėrkesė bashkėsia ndėrkombėtare.

Edhe vetėm kėto dukuri e fakte dėshmojnė, tė paktėn, se zgjidhja politike, me mjete demokratike mbetet imperative dhe emergjente.

 

- Si pjesė e natyrshme gjeografike, historike, kulturore-shpirtėrore e kontinentit tė Evropės, e cila synon tė jetė model i lirisė, demokracisė e prosperitetit, tė mos  pajtohemi mė tej me eksperimente politiko-diplomatike, me lėshime, taktika e pazarllėqe, me zjarrfikje e arnime politike nė Ballkan, - tė cilat kanė qenė parimi i tė kaluarės. Kjo vlen pėr dinjitetin e Evropės dhe tonin. Ėshtė koha tė bėhemi pjestarė aktivė nė lėvizjen e pėrgjithshme pėr liri, drejtėsi, barazi e humanizėm, - atribute jetike kėto, - tė cilat kaq rėndė janė manipuluar nė tė kaluarėn, pėr tė cilat kaq keq jami dhunuar e mashtruar.

 

 

V. NJĖMENDĖSIMI YNĖ PĖR ZGJIDHJEN E ĒĖSHTJES TONĖ KOMBĖTARE

 

- E mbetura "Ēėshtje shqiptare" nė Ballkanin Perėndimor, e krijuar dhunshėm prej faktorėve tė jashtėm, pėrbėn ēėshtjen tonė kombėtare tė pazgjidhur, aspiratėn tonė shekullore, e cila ka kohėn, kushtet e premisat objektive dhe subjektive tė zgjidhet nė mėnyrė tė plotė dhe pėrfundimtare.

 

- Realizimi i procesit tė integrimit dhe bashkimit kombėtar kėrkon, paraprakisht, bashkimin e tė gjitha forcave, tė mendimeve dhe tė gjuhės politike, kėrkon mėnēurinė, vendosmėrinė dhe pėrkushtimin e tė gjithė shqiptarėve tė kudondodhur, pa pėrfillur idetė politike e pėrkatėsitė partiake, botėkuptimet apo besimet qė kanė zgjedhur disa pėr jetėn e tyre personale.

 

- Jemi njė popull, njė komb, nė njė hapėsirė gjeografike kompakte, me njė gjuhė, me njė histori, me tradita autentike dhe me njė identitet tė qartė, ende nė njė proces tė vonuar tė kombėsimit e tė kompaktėsimit kombėtar, qė duhet tė synojmė bashkėrisht drejt ardhmėrisė sonė dinjitoze, drejt pėrqafimit tė njė nacionalizmi atdhetar qė bazohet nė kulturėn, dinjitetin dhe krenarinė kombėtare.

 

- Kėrkesėn pėr Bashkim e ka bėrė imperative, jo vetėm e drejta e natyrshme e ēdo populli e kombi, botėrisht e sendėrtuar dhe e sanksionuar juridikisht, por dhe sjellja brutale e shteteve fqinjė, tė pėrkrahura e mbėshtetura dhe nga  Fuqitė e Mėdha tė Evropės, sjellje me peshė tė rėndė nė shpinėn dhe shpirtin e Kombit Shqiptar.

 

- Kėrkesa, objektivi pėr zgjidhjen demokratike tė integrimit dhe bashkimit kombėtar tė shqiptarėve ėshtė e bazuar, motivuar dhe sanksionuar nė idenė e Preambulės sė Kushtetutės sė Republikės sė Shqipėrisė (1998)  ".....me aspiratėn shekullore pėr Identitet dhe Bashkim Kombėtar tė shqiptarėve!"; nė Platformėn e Akademisė sė Shkencave tė Republikės sė Shqipėrisė, (se: "Tė gjithė shqiptarėt dėshirojnė bashkimin sa mė parė tė viseve tė tyre nė njė shtet tė vetėm, ashtu siē e shtruan nė programet e tyre Rilindasit tanė qė nė shekullin e 19-tė"); nė gjakun, amanetin e dėshmorėve tė Kombit dhe krijimtarinė e parreshtur tė gurrės popullore; nė sa kuvende, memorandume e referendume; nė zėrin e fuqishėm, me argumente tė pakontestueshme tė njė plejade intelektualėsh atdhetarė e tė pėrkushtuar nga tė gjitha trojet amtare dhe nga Diaspora; nė vullnetin, vendosmėrinė e brezit tė ri pėr t'a parė, mė nė fund, njė ditė Shqipėrinė Zonjė, si dhe nė veprimtarinė e disa subjekteve politike e shoqatave atdhetare (sot pėr sot nė minorancė, nė opozitė dhe me oponencė konstruktive), tė cilat gjithėnjė e mė fuqishėm po shpalosin slloganin: "Njė komb ėshtė Shqipėria, nga Kosova tek Ēamėria!".

 

- Realizimi i tė drejtave tė shqiptarėve ėshtė i mbėshtetur edhe nga tė gjitha aktet e konventat ndėrkombėtare; nė anėn e tyre ėshtė parimi Wilsonian i tė drejtės sė popujve pėr vetėvendosje, i mishėruar nė Kartėn e Organizatės sė Kombeve tė Bashkuara, nė Aktin Fnal tė Helsinkit, nė Kartėn e Parisit e tė tjera.

 

- Ditėn qė shqiptarėt, tė kudondodhur, do tė vėnė nė plan tė parė dhe do tė udhėhiqen, jo nga ēdo politikė e militantizėm partiak, por nga politika me strategji mbarėkombėtare; ditėn qė politikanėt, shtetarėt dhe institucionet do tė heqin dorė nga konceptet feudale tė sundimit tė parcelave e principatave nė hapėsirat etnike, e rendjes pas pushtetit e karrikes, ajo do tė jetė dhe dita e fillimit tė bėrjes sė Shqipėrisė Natyrale si njė komb-shtet, si Union apo bashkim shtetesh shqiptare.

 

- Pėr tė nesėrmen e ēėshtjes sonė kombėtare vendoset sot; brezat nuk do tė na i falin qėndrimet dhe hapat e pandėrgjegjshme; tė mos na qortojnė pėr dukurinė e dhimbshme e tė trishtueshme qė revolucionet, kryengritjet e levizjet e mėdha social-politike, bėjnė ē'bėjnė dhe "mbarojnė nė momentin kur plotėsohen qėllimet personale tė drejtuesve" (Viktor Hygo).

 

- Njėmendėsimi ynė bazohet nė vetėdijen e gjallė dhe nė mbamendjen historike, nė atdhetarinė shekullore dhe nė faktin e krenarisė sė madhe qė edhe pėrmes pėrjetimit tė pėrmbytjeve tė gjata e superiore, tė parėt tanė mbijetuan, nuk u romanizuan, nuk u sllavizuan, as nuk u turqizuan.

Njėmendėsimi ynė kėrkon atė vetėdije kombėtare tė kristalizuar qė ēdokush tė bėhet faktor i lirisė, nė mėnyrė qė lirinė e pėrgjithshme t'a krijojmė vetė dhe ajo tė bėhet mėnyrė jetese e tė gjithėve.

Njėmendėsimi ynė qėndron nė njohjen e fuqisė dhe energjisė sė pashterrshme mbarėpopullore, me kėrkesėn tė jemi tė zotėt e hapėsirės sonė, tė jetojmė pėr kombin, tė merremi me detyrat e kombit, tė bėjmė gjithēka nė shėrbim tė kombit, me ndihmė tė gjithkahshme nė tė mirė tė interesave tė tij, pėr tė rikuperuar dhe kohėn e humbur.

 

- Njėmendėsimi ynė konsiston nė shkundjen nga narkoza e hipnoza politike pėrgjumėshe dhe nė pėrqafimin e politikės sė duhur kombėtare tė bazuar nė dijen dhe vetėdijen atdhetare.

Njėmendėsimi ynė konsiston nė vendosmėrinė, vullnetin dhe kėrkesėn qė tė bėhet medosmos ribashkimi i tė gjithė shqiptarėve nė njė shtet kombėtar, t'i rikthehen patjetėr trungut kombėtar territoret e grabitura, tė pushtuara nga imperialistėt serbė, malazezė, sllavo-maqedonas e grekė!

Njėmendėsimi ynė konsiston nė faktin se duke e konceptuar "ēėshtjen shqiptare", si njė "ēėshtje tė mirėfilltė koloniale" brenda Evropės, tė pozicionohemi me qasjen kritike ndaj tezės "bashkim nėpėrmjet integrimit", si kėrcėnim ndaj ēėshtjes kombėtare shqiptare.

 

- Nė stadin e sotėm tė konceptimit e trajtimit politiko-juridik tė problemeve madhore tė shoqėrisė njėrzore, kur ka fituar tė drejtė qytetarie parimi Wilsonian i tė drejtės sė popujve e kombeve pėr vetėvendosje, kėrkesa maksimale e rivendosjes sė tė drejtave tė shqiptarėve ėshtė minimalja qė duhet tė bėjnė Tirana dhe Prishtina zyrtare, subjektet dhe elitat politiko-intelektuale nė Mal tė Zi, nė Luginėn e Preshevės e atė tė Vardarit, si dhe pėr Ēamėrinė.

Interesat e palėve bashkėsia ndėrkombėtare i merr parasysh nė masėn me tė cilėn palėt janė tė afta t'i argumentojnė, t'i mbrojnė e t'i sigurojnė vetė ato interesa.

 

- Gjendje mė e hidhur se e shqiptarėve nė botė ėshtė ajo e kurdėve nė Azi; pėrvoja mė pozitive e konstruktive ėshtė krijimi i shtetit tė Izraelit. Nga njė kundrim thjesht empirik tė krijimit tė shtetit tė Izraelit nė Lindjen e Mesme, plot 60 vjet mė parė, mund tė pėrmendim dy mėsime tė vyera:

vendosmėrinė, forcėn organizuese dhe mbėshtetjen pa rezerva tė tė gjithė njėkombasve; favorizimin e bashkėsisė ndėrkombėtare pėr krijimin e atij shtet-kombi, ku shenjat dhe premisat nuk ishin fort premtuese.

Pėr formimin e shtet-kombit shqiptar, shenjat dhe premisat janė mė shumė se gjysėm tė gatshme, por as Bashkėsia ndėrkombėtare nuk e gjen konsensusin apo gjeopolitikėn favorizuese, as ne shqiptarėt nuk po ia shurdhojmė veshėt asaj.

Pėr mė keq, kjo Bashkėsi, diku pėrligj ndryshimin e kufijve me dhunė e gjenocid nė mjedise etnikisht heterogjene, kurse shqiptarėve nuk ua favorizon vetvendosjen demokratikisht nė hapėsirėn e tyre etnikisht homogjene.

 

- Ndėrkohė, zhvillimet politike nė hapėsirėn shqiptare janė tė ndėrvarura dhe tė ndėrkushtėzuara nė sensin qė duhet tė bėhet mirė e tė konsolidohet gjendja nė Shqipėri, qė tė ecė mirė konsolidimi i vetė statusit tė Kosovės, tė avancojė gjendja edhe nė hapėsirėn tjetėr shqiptare, ku, ndėrsa rritemi demografikisht, nuk ka mė arsye tė lejohen rreziqe tė tkurrjes kombėtarisht, as t'i nėnshtrohemi asimilimit e dėbimit.

Shkaqet e ndėrlikueshme qė po shkaktojnė procese politike po tė ndėrlikueshme nė hapėsirėn shqiptare, na obligojnė tė krijojmė kushtet pėr t'u bashkuar nė njė zė, si njė komb, si njė popull politik.

Kėrkesa jonė ėshtė tė respektohet parimi i vetėvendosjes qė na u premtua gjatė Luftės sė Dytė Botėrore prej aleatėve tė mėdhenj, pėrkundrejt procedimeve krejt tė tjera, qė janė ndjekur e qė rezultojnė devijim prej kėtij parimi.

 

- Ndėrsa vėrejmė se fqinjėt dhe popuj tė tjerė, pėr ēėshtjen e vet madhore, nuk kanė bėrė gjum as natėn (shpesh edhe nė tė zezė e me mite), ne shqiptarėve nuk na lejohet tė flejmė gjum dhe ditėn; pėr ēėshtjen tonė tė pėrbashkėt tė mbajmė njė qėndrim, tė funksionojmė si njė tėrėsi kombėtare, t'i derdhim e t'i shtojmė energjithė tona krijuese nė rafshin kombėtar e me projekte kombėtare, gjithnjė tė motivuar e aktivė kombėtarisht, me meditim e mendim tė ri, krijues, kėrkues e kritik.

 

VI. REPUBLIKA E SHQIPĖRISĖ - BĖRTHAMA E BASHKIMIT TĖ TĖ GJITHĖ SHQIPTARĖVE

 

- Republika e Shqipėrisė, trungu, baza e "ēėshtjes shqiptare", "Piemont i saj", siguria, garancia, prapavija dhe shpresa e zgjidhjes sė saj, e ndodhur nė periudhėn e ndėrtimit tė shtetit ligjor dhe tė konsolidimit tė rendit demokratik, po hedh hapin nga "demokracia e qeverisur" nė "demokacinė qeverisėse", synon tė vėjė nė veprim katėrkėndėshin e ta bėj efikas: - kohėn, shtetin, popullin dhe qeverinė, - ( qė metaforikisht, mund t'i pėrfytyronim si detin, anijen, erėn dhe velat).

Ajo ka dhe detyrėn e shenjtė tė mbajė gjallė synimin shekullor tė tė gjithė shqiptarėve pėr tė jetuar bashkė, tė kujdeset pėr statusin dhe fatet e tyre kudo qė janė vendosur nėpėr botė. Kėtu duhet tė rikujtojme nenin 8 tė Kushtetutės sė Republikes sė Shqipėrisė: “Republika e Shqipėrisė i mbron tė drejtat kombėtare tė shqiptarėve jashtė territorit tė saj..!”.

 

- Nga vėshtrimi kritik i udhės sė kaluar, nga tėrė praktika dhe pėrvoja e derisotme, na rezulton mėsimi i madh pėr nevojėn e tė shndėrruarit tonė nga, kryesisht, objekt, spektator, pritės e dėgjues, kryesisht, nė subjekt, autor e veprues tė fateve tona nė mėnyrė tė harmonishme; nga copėzime e zgjidhje spontane, tė rastėsishme e tė cekėta tė ēėshtjes tonė kombėtare, nė vendosjen e saj nė tryezė si njė tė tėrė tė vetme, me projekt tė qartė tė perspektivės sė saj; nga veprime tė pjesėshme, sporadike, nė grumbullimin e pėrqėndrimin e tėrė potencialit krijues kombėtar, shkrirjen e tij dhe ecjen nė drejtimin e duhur.

 

- Qėndrimet gjysmake, arnuese, zjarrfikėse, tė cekėta tė bashkėsisė ndėrkombėtare ndaj ēėshtjes shqiptare (sikurse dhe ndaj tė kėtilla problemeve tė popujve e kombeve tė tjerė), nuk do t'i rezistojnė gjatė kohės.

Kosova, pėr shembull, ėshtė shkėputur prej sė tėrės (sipas vullnetit politik tė mbrapsht tė bashkėsisė ndėrkombėtare), por fatet e saj lidhen organikisht me ato tė sė tėrės, sikurse dhe e tėra ėshtė e lidhur e varet prej saj.

 

- Mospėrfshirja e Shqipėrisė si palė nė bisedimet pėr statusin e Kosovės dhe probleme tė tjera tė mirėfillta shqiptare, pėrbėn paradoksin dhe absurditetin e mirėfilltė, tė vetė shtetit shqiptar dhe qėndrave botėrore tė vendimarrjes. Nė se Ēėshtja shqiptare u takon tė merren tė gjithė shqiptarėt, brenda dhe jashtė trojeve amtare, pėrgjegjėsia mė e madhe i takon Shqipėrisė, tė dalė nė ballė tė detyrės, nga spektatore tė shndėrrohet nė autore dhe aktore. Ajo, sa s'ėshtė vonė, duhet tė fokusohet nė ruajtjen e jashtme tė tėrėsisė sė Ēėshtjes, duke mos miratuar ēelnikosjen e pjesėve tė copėzuara tė saj me zgjidhje tė pjesshme.

 

- Pėrcaktimet dhe zgjidhjet e pjesshme tė Ēėshtjes tė kualifikohen e trajtohen nga shqiptarėt si kaluese, tė merren pėrgjegjėsitė pėr bartėsit e tyre qė tė mos lejojnė invalidimin pėr jetė tė tėrėsisė sė Ēėshtjes ose ndalimin e saj. Vetėdija dhe fyma kombėtare gjenerojnė kurajon politike. Pėr tė drejtat e natyrshme kombėtare, jo bėlbėzime me gjysėm zeri, jo pranim "kushtesh e kufizimesh", por ngritje tė zėrit deri nė kupėn e qiellit:

Pse ka difekte dhe boshllėqe serioze nė politikėn e Tiranės qė ėshtė ngritur zėri: "Shqipėria duhej tė bėnte mė tepėr..., ... tė ndiqte hap pas hapi problemin e Kosovės, ... nė emėr tė moralit tė saj historik, tė dinjitetit historik tė njė kombi" (Kadare).

 

- Nuancat mė tė reja tė zhvillimeve politike nė Kosovė e rreth saj, nė trojet amtare e nė diasporė, kėrkojnė prej Republikės sė Shqipėrisė "pozicionime mė tė zhdėrvjellta, me strumbullar solid atdhetar, pa i vendosur ato nė kallėpe politike tė thjeshta e tė pėrdorura.

Qė Republika e Shqipėrisė tė ngrihet nė nivelin e vendit dhe rolit historik qė i takon, nė Parlamentin e Tiranės duhet tė institucionalizohet sė paku njė Komision i Pėrhershėm i Ēėshtjes Kombėtare, me pėrfaqėsues vizionarė historianė, konsitucionalistė, ekonomistė e tė tjerė.

 

VII. VEPRIMTARIA E NJĖMENDSHME E DIASPORĖS - FAKTOR I PAZĖVENDĖSUESHĖM PĖR BASHKIMIN KOMBĖTAR

 

- Kuvendi Mbarėkombėtar vlerėson lartė vendin dhe rolin e Diasporės shqiptare, e shtrirė nė tė gjitha kontinentet dhe me kontigjente nga tė gjitha trojet amtare, atė tė hershmen si dhe mijėrat e refugjatėve ekonomikė tė fundshekullit XX.

Ky emigracion, pėrveē qė ėshtė njė ndihmesė e pazėvenėsueshme ekonomiko-financiare, njė gomė shpėtimi prej varfėrisė dhe kolapsit ekonomik; ashtu i organizuar, dėshmon edhe pėr njė veprimtari gjithnjė nė rritje nė shėrbim tė konsoldimit tė identitetit dhe tė sendėrtimit tė tė drejtave tė Kombit Shqiptar, mbetet gjithnjė njė krah i fuqishėm, faktor dhe mbėshtetje pėr zgjidhjen e drejtė tė Ēėshtjes shqiptare; ėshtė zėri mė i fuqishėm e me ndikim tė ndieshėm nė drejtim tė forumeve euro-atlantike dhe atyre ndėrkombėtare.

Si pasuri dhe forcė e madhe pėr Kombin, e pėrfaqėsuar denjėsisht edhe nė Kuvendin Mbarėkombėtar e nė Asamblenė Kombėtare Shqiptare, edhe pse e shpėrngulur prej shekujsh, ajo ka ruajtur tė gjalla gjuhėn, traditat, dashurinė dhe nderimin pėr At-Mėmėdheun, vendin stėrgjyshor, krenarinė dhe mallin e pashuar, ka dhe pishtarėt e vet tė zgjimit, forcimit dhe mbajtjes gjallė tė ndėrgjegjes kombėtare, duke dėshmuar se simbioza etniko-kombėtare e njerėzve mbetet nga mė vitalet e mė tė fuqishmet. Nė dhe tė huaj njerzit e kanė dhe mė tė shfaqur e mė efikase atdhetarinė dhe lidhjen bashkombase.

 

- Kuvendi Mbarėkombėtar shpreh bindjen e patundur se Diaspora dhe emigracioni i mėvonshėm kanė kapacitete dhe potenciale atdhetare e intelektuale tė lavdėrueshme, tė afta dhe tė pėrkushtuara tė kultivojnė dhe tė selitin bashkimin, dashurinė, solidaritetin komunitar, mbėshtetjen dhe ndihmėn vėllazėrore.

Kėto virtyte janė aq tė vyera e tė nevojshme nė dhe tė huaj, ku, jo mė festat kombėtare e ditėt e shėnuara, qė kremtohen bashkėrisht, por edhe tė pėrshėndeturit nė gjuhėn amtare, edhe njė kafe, lehtėson mallin e ngjall kujtime.

Ishin shumė bij e bija qė u kthyen nė vendet amtare dhe i vunė gjoksin luftrave tė drejta tė shqiptarėve pėr liri, dinjitet njerėzor e kombėtar.

 

- Diaspora, emigracioni dhe qindra studentė nė universitetet e huaja, po e prezantojnė gjithėnjė e mė pozitivisht imazhin e Kombit, ata janė bėrė ambasadorė tė denjė tė Shqipėrisė, por tani e nė tė adhmen do tė bėhen edhe ambasadorė tė devotshėm tė Bashkimit Kombėtar dhe tė Shqipėrisė Natyrale.

 

VIII. Ē'MUND E Ē'FARĖ DUHET TĖ BĖJMĖ?

 

- Kuvendi Mbarėkombėtar zgjodhi Asamblenė Kombėtare Shqiptare, e pėrligj atė si njė forum mbarėkombėtar tė shoqėrisė civile, si pėrfaqėsuese dhe shprehėse e vullnetit dhe vendosmėrisė atdhetare mbarėpopullore, si organizėm unik i drejtimit, koordinimit tė mjeteve, rrugėve mėnyrave e formave bashkohore, demokratike pėr sendėrtimin e Bashkimit Kombėtar.

 

-          Asamblea Kombėtare Shqiptare, mbėshtetur nė Statutin e vet, nė komisionet pėrkatėse (politik, diplomatik, juridik, ekonomik, arsimor-kulturor, etj.), tė hartojė edhe projekte e platforma problemore qė i shėrbejnė sendėrtimit tė substancės dhe frymės sė Tezave Themelore.pėr Finalizimin e Bashkimit Kombėtar.

 

- Kuvendi i propozon kryesisė sė Parlamentit tė Tiranės tė krijojė menjėherė nė strukturėn e tij, krahas komisioneve ekzistuese tė tij, edhe Komisionin e Pėrhershėm tė Ēėshtjes kombėtare.

 

- Kuvendi Mbarėkombėtar i sugjeron Akademive tė Shkencave (tė Tiranės dhe tė Prishtinės) tė synojnė drejt unifikimit nė njė Akademi Kombėtare Shqiptare dhe koordinimit tė veprimtarive studimore dhe t'i japin pėrparėsi ē'mitizimit tė pretendimeve tė shteteve fqinje pėr trojet shqiptare si dhe tė argumentojė tė vėrtetėn historike dhe tė drejtat tona kombėtare, duke kundėrshtuar me argumente shtremberimet, falsifikimet, grabitjet dhe mohimin e historisė kombėtare shqiptare.

 

- Kuvendi Mbarėkombėtar i kėrkon Qeverisė sė Republikės sė Shqipėrisė t'i krijojė Asamblesė Kombėtare Shqiptare nė Tiranė kushtet optimale tė punės dhe veprimtarisė me ambiente, mjete dhe pėrkrahje tė ēdollojshme.

 

- Kryesia e Asamblesė Kombėtare Shqiptare boton organin e vet, Revistėn “Kuvendi” dhe rakordon me tė gjitha organet e shtypit e mjetet elektronike pėr trajtimin dhe propagandimin e problematiės sė zgjidhjes sė ēėshtjes sonė kombėtare.

 

- Me kėtė gjendje, nė kėtė periudhė tepėr tė vėshtirė tė historisė sonė si komb, por dhe tepėr premtuese e shpresėdhėnėse, duke saktėsuar lehtėsisht "diagnozėn", tė pėrcaktojmė dhe "terapinė" e domosdoshme :

kur konstatojmė se po bie ora e zgjidhjes sė ēėshtjes shqiptare, atė orė duhet t'a kurdisim si duhet, vetė, sot, sa s'ėshtė vonė dhe jo tė vazhdojmė tė pėrsėrisim, si refen, idenė e Rilindasve tanė: "Shqipėrinė, lum kush tė rrojė, ta shohė Zonjė!".

 

- Asamblea Kombėtare Shqiptare ngarkon Komisionin Juridik tė pėrgatisė dosjen dhe akt-padinė me pikėsynim abrogimin, shfuqizimin e tė gjitha akteve, marrėveshjeve e traktateve nė dėm tė kombit shqiptar (Traktati i Shėn Stefanit e Kongresi i Berlinit, Vendimet e Konferencės sė Ambasadorėve nė Londėr, Vendimet e Komisioneve Ndėrkombėtare pėr caktimin e Kufijve, tė Traktatit tė fshehtė - 1915, tė Londrės - 1992, e tė tjera.

 

-Institucionet shtetėrore, politike, shkencore, kulturore e arsimore, obligohen shumė pėr t'i thėnė e argumentuar botės tė vėrtetėn historike shqiptare, tė drejtat e tyre njerėzore e kombėtare, pėrdorimin e parimit tė vetėvendosjes, politikisht e juridikisht tė ligjshėm, si dhe mungesėn e plotė tė pretendimeve e lakmive nė dėm tė fqinjėve;

 

-T'ia bėjmė me dije gjithkujt se Kosova, pėrshembull, - njė prej ish katėr vilajeteve shqiptare me kryeqendėr Shkupin, vetėm "administrativisht dhe nė mėnyrė tė sforcuar" i ėshtė imponuar "aneksimi me Serbinė", me pjesėt e tjera, me pjesėt e tjera Malit tė Zi dhe Greqisė, ndėrsa "shpirtėrisht e mendėrisht ajo vetėmbahej pjesė e Shqipėrisė".

Po ashtu dhe bashkėsia ndėrkombėtare ėshtė pėrpjekur si tė gjejė forma tė mbajtjes sė lidhjeve tė "Kosovės me Sėrbinė", nė vend qė tė mendonte pėr lidhjet e natyrshme tė "Kosovės me Shqipėrinė".

 

- Mė tutje, jo mė me raportet dhe sjelljet sikur tė jemi gjashtė popuj dhe tė kishim gjashtė ēėshtje; jo mė me hendekun e madh midis asaj qė bėjmė dhe asaj qė jemi nė gjendje tė bėjmė pėr Ēėshtjen tonė kombėtare; jo mė me politikėn shqiptare, mė shumė, si porosimarrėse, por pėr shndėrimin e saj, mė shumė si parashikuese e kėshilluese nė proceset politiko-ekonomike dhe gjeopolitike nė rajon e mė gjerė; tė ecim ndėrgjegjshėm e organizueshėm nėpėr njė proces tė konsolidimit tė brendshėm kombėtar, tė ulemi nė sofra kombėtare dhe tė bashkohemi me projekte kombėtare, pėrpara se tė pėrballemi nė tryezat me ndėrkombėtarėt; me oponencė konstruktive, pa kurrfarė kompromisi ndaj tendencave gjeopolitike qė veprojnė e ndikojnė negativisht nė fatet dhe jetėn politiko-ekonomike kombėtare.

- Kuvendi Mbarėkombėtar mendon se duhen vėnė nė efiēencė tė gjitha mundėsitė dhe levat qė i shėrbejnė integrimit shpirtėror, etno-kulturor, arsimor, insitucional dhe politiko-ekonomik tė shqiptarėve nė Ballkanin Perėndimor, prej pėrdorimit tė njė Abetareje tė vetme dhe teksteve mėsimore  tė pėrbashkėta pėr tė gjithė nxėnėsit tanė tė Shqipėrisė Natyrale e hartimit tė njė historie tė unifikuar e tė depolitizuar dhe deri tek projektet ekonomike dhe integrimi politik.

 

- Kuvendi Mbarėkombėtar u bėn apel atyre subjekteve politike, organizmave e shoqatave atdhetare, nė programet e tė cilave ėshtė afishuar dukshėm ēėshtja e bashkimit kombėtar tė shqiptarėve, tė fokusojnė e tė bashkėrendojnė veprimtarinė e tyre, qė kjo ēėshtje, tė fitojė, mė nė fund, tė drejtė qytetarie.

 

- Kuvendi Mbarėkombėtar i bėn Apel Asamblesė sė Pėrgjithshme tė Kombeve tė Bashkuara, - Komitetit pėr dekolonizim. t'a trajtojė ēėshtjen e pazgjidhur shqiptare si njė ēėshtje koloniale tė mirėfilltė dhe tė akordojė tėrė pėrkrahjen dhe mbėshtetjen moralo-juridike e financiare, sikurse veprohet me tė gjitha organizmat ēlirimtare tė popujve e kombeve tė tjerė.

.

- Vėrtet pa politikė nuk bėhet, por dhe vetė politika duhet bėrė e pėrcaktuar paraprakisht, me njė minimum etike e principialieti, me njė tharmi tė sė vėrtetės shkencėre historike dhe mbrojtjes sė tė drejtave njerėzore e kombėtare.

Asgjė nuk ndėrtohet me duart e huaja, mė mirė se me duart e tua.

Tė ndarė, edhe e mundshmja mbetet e parealizuar, kurse tė bashkuar, edhe tė pamundshmen e bėjmė tė mundshme.

Po tė jetė e mirėqenur ideja se:

"Nė rrugėt e historisė tonė gjithmonė kanė ecur burra, tė cilėt nuk kanė ditur ku shkojnė", atėhere, vetvetiu na shtrohet pyetja:

"Kur dhe si do tė lindin pėr kėtė vend e popull ata burra shteti vizionar dhe ata politikanė shqiptarė qė do tė dinė ku ta ēojnė kėtė Komb?"

 

-Kuvendi Mbarėkombėtar i drejtohet tė gjithė shqiptarėve:

"Vėllezėr e motra, bashkatdhetarė tė tė gjitha trojeve amtare dhe tė Diasporės, tė bashkohemi rreth aspiratės dhe qėllimit tonė tė shenjtė, nė njė mendim e njė veprim !".

                                                                                                       

PĖR KUVENDIN MBARĖKOMĖTAR :

 

Kryesia Qendrore e Kėshillit Organizativ tė Kuvendit Mbarėkombėtar;

Sekretari i Pėrgjithshėm, Mr. Gafurr ADILI

 

Tiranė, Qershor 2008.